Ulama Otu

Equisetum hyemale

Familya: Atkuyruğugiller (Equisetaceae)

Cins: Equisetum

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
İngilizce
Rough Horsetail, Scouring Rush

Avrasya ve Grönland’a özgü, nehir ve dere kıyıları gibi sürekli nemli alanlarda koloniler oluşturan, çok yıllık ve herdemyeşil bir pteridofitEğreltiler, atkuyrukları ve benzerleri gibi tohum yerine sporla çoğalan damarlı bitkilerin genel adı.tir.

Boyu genellikle 30-90 santimetre arasında değişir, bazı bölgelerde 2 metreye kadar ulaşabilir. Silindirik, içi boş, çoğunlukla dalsız ve boyuna kaba çıkıntılı gövdeleri düğümlerle bölünmüştür, her düğümde küçük pul yapraklar gövde çevresinde kaynaşarak dar, siyahımsı yeşil bir kılıf oluşturur. Sürünücü ya da dik rizomToprak altında ya da toprak yüzeyinde yatay uzanan, besin depolayan ve yeni sürgünler veren kalın gövde.u siyahımsı kahverengidir, kökleri ise uzun ve sarımsı kahverengi tüylüdür. Gövde ucunda taşınan yumurtamsı koni 1-1,6 santimetre uzunluğunda ve 0,4-0,7 santimetre çapındadır, küçük bir sivri uçla sonlanır. Çiçek açmaz ve tohum oluşturmaz, sporTohum oluşturmayan bitkilerde ve mantarlarda çoğalmayı sağlayan, çoğunlukla tek hücreli üreme birimi.larla ya da rizom parçalarıyla çoğalır.

Kireç bakımından zengin killi veya kumlu topraklarda rizomlarıyla klonal koloniler oluşturarak yayılır, ara sıra su baskınına dayanabilir. Ilıman iklimlerde gövdeleri kışın yeşil kalırken soğuk iklimlerde dökülür. Gövdeleri yüksek oranda silisKum, kuvars ve çakmaktaşının ana bileşeni olan, bazı bitkilerin dokularında birikerek onları sertleştiren silisyum dioksit. içerir, bu özelliği nedeniyle geçmişte metal kap ve tahta yüzeylerin parlatılıp temizlenmesinde kullanılmıştır, günümüzde de Japonya’da ahşap işçiliğinin son cila aşamasında ve müzisyenler tarafından tahta nefesli çalgı kamışlarının şekillendirilmesinde tercih edilir. Yüksek dozda tüketildiğinde çiftlik hayvanlarında zehirlenmeye yol açabilir.

Geleneksel tıpta idrar söktürücü, ateş düşürücü, balgam söktürücü ve kanama durdurucu özellikleriyle böbrek ve mesane rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılır, genç sürgünleri ise pişirilerek tüketilir. Su bahçelerinde ve gölet kenarlarında dekoratif amaçla yetiştirilir ancak rizomlarıyla agresif biçimde yayılması nedeniyle bazı bahçelerde istilacı bir tür olarak da görülür. Türkiye’de Kocaeli bölgesinde de doğal popülasyonlarına rastlanır.

Cins adı Latince “at kuyruğu” anlamına gelir ve genel görünüşe işaret eder, tür epitetiBilimsel tür adının ikinci sözcüğü. hyemale ise Latince “kışa ait” anlamına gelir ve bitkinin kış aylarında da yeşil kalmasına dikkat çeker. Kuzey Amerika’daki popülasyonları bir dönem bu türün alt türü (subsp. affine) sayılırken, günümüzde ayrı bir tür olan Equisetum praealtum olarak kabul edilir. Atkuyruğugiller familyasının günümüzde yaşayan tek cinsi olan Equisetum, kökleri Karbonifer dönemine uzandığı için “yaşayan fosil” olarak nitelendirilir.