Sinir Bitkisi

Fittonia albivenis

Familya: Ayıpençesigiller (Acanthaceae)

Cins: Fittonia

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Fitonya
İngilizce
Nerve Plant, Mosaic Plant

Kolombiya, Peru, Bolivya, Ekvador, Venezuela ve Brezilya’nın kuzeyindeki tropikal yağmur ormanlarına özgü, yerde sürünerek büyüyen, herdemyeşil, çok yıllık bir bitkidir.

Genellikle 10-15 santimetre boyunda kalır, bazı kaynaklarda 20 santimetreye ulaşabildiği belirtilir. Tüylü ve etli gövdesi yere yatık uzanır, alt boğumlarından kök salarak halı gibi bir örtü oluşturur. Karşılıklı dizilmiş, yumurtamsı ya da eliptik yaprakları 5-10 santimetre uzunluğundadır. Yaprak yüzeyi koyu zeytin yeşili zemin üzerinde beyaz, pembe ya da kırmızı bir damar ağı taşır. Küçük, beyaz ya da kirli beyaz çiçekleri üst üste binen yeşil brakteÇiçeğin ya da çiçek durumunun hemen altında yer alan, bazen yapraktan farklı biçimde ve renkli olan özelleşmiş yaprak.ler arasında dört köşeli başaklar hâlinde dizilir. Meyvesi kuruyunca kendiliğinden açılan bir kapsüldür.

Parlak ama dolaylı ışıkta ya da yarı gölgede, sürekli nemli ve humusça zengin toprakta iyi gelişir. Yüksek hava nemine gereksinim duyar, kuru havada yaprak kenarları kurur ya da kıvrılır. Toprağın üst katmanı kurumaya başlayınca bitki sarkar, sulandığında kısa sürede toparlanır. Gövde çeliği, bölme ya da daldırmayla kolayca çoğaltılır. Unlu bit ve kırmızı örümcek gibi zararlılara karşı duyarlıdır. Kediler ve köpekler için zehirli değildir.

Yaprak süsü için en yaygın yetiştirilen Fittonia türüdür. Saksıda, asılı sepette ve teraryumda kullanıldığı gibi, gölgeli alanlarda yer örtücü olarak da değerlendirilir. Çiçek başakları yaprakların süs değerini düşürdüğünden kültürde nadiren görülür ve çoğunlukla koparılır. Beyaz damarlı Argyroneura Grubu ile pembe-kırmızı damarlı Verschaffeltii Grubu, Royal Horticultural Society’nin Award of Garden Merit ödülünü almıştır. Ekvador Amazonu’ndaki Kofan ve Siona-Secoya halkları baş ağrısı tedavisinde kullanır, Machiguenga halkı ise yapraklarını Psychotria viridis tanınmadan önce kamarampi adlı karışıma halüsinojenik katkı olarak eklerdi.

Cins adı Fittonia, 1817’de Conversations on Botany kitabını yazan Elizabeth ve Sarah Mary Fitton kardeşlerin anısına verilmiştir. Tür epitetiBilimsel tür adının ikinci sözcüğü. albivenis Latince “beyaz damarlı” anlamına gelir. İlk kez 1861’de Adelaster albivenis adıyla tanımlanmış, 1979’da Richard Brummitt tarafından Fittonia cinsine aktarılmıştır. Kırmızı damarlı morfAynı türün bireyleri arasında görülen, belirgin biçimde ayrışmış renk ya da biçim varyantlarından her biri.lar bir dönem ayrı tür sayılarak Fittonia verschaffeltii adıyla anılmış, bu ad günümüzde eş anlamlı kabul edilir. Cinsin diğer türü olan Fittonia gigantea ise 60 santimetreye kadar boylanabilir.