Jakobinya

Justicia carnea

Familya: Ayıpençesigiller (Acanthaceae)

Cins: Justicia

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Kırmızıjustinya
İngilizce
Brazilian Plume Flower, Brazilian Plume, Flamingo Flower, Jacobinia

Brezilya’nın doğusundaki Atlantik Ormanı bölgelerine, Arjantin’in kuzeydoğusundaki Misiones eyaletine ve Paraguay’a özgü, pembe çiçek başaklarıyla tanınan, çok yıllık bir çalıdır.

Genellikle 1-2 metre boylanan, dik gövdeli ve herdemyeşil bir bitkidir. Büyük, koyu yeşil ve eliptik yaprakları 15-25 santimetre uzunluğa ulaşır, damarları belirgindir ve alt yüzeyi mor tonlarda olabilir. Tüp biçimli çiçekleri sık dizilmiş, yaklaşık 20 santimetre uzunluğunda dik başaklar oluşturur. Çiçek rengi pembeden koyu kırmızıya kadar değişir, seçilmiş bahçe çeşitlerinin sarı, turuncu, kayısı rengi veya beyaz çiçekli olanları da vardır. Meyvesi 1,3 santimetreden küçük, kuru ve kahverengi olup gösterişsizdir.

Kısmi güneşten tam gölgeye kadar farklı ışık koşullarında yetişir, nemli, humusça zengin ve iyi süzülen toprağı tercih eder. Dona dayanıklı değildir, açık havada USDA 8-11 bölgelerinde yaşar, daha serin iklimlerde ev bitkisi olarak da yetiştirilir. Erken yazdan sonbahara kadar yılda iki ila dört dalga hâlinde çiçek açar. Tüp biçimli çiçekleri nektar arayan sinekkuşlarını ve kelebekleri çeker. Çelikle çoğaltılır.

Peyzajda sınır ve kütle dikimlerinde, kaplarda ve kesme çiçek olarak kullanılan yaygın bir süs bitkisidir. Nijerya başta olmak üzere Afrika’da uzun süredir yetiştirilir. Yapraklarının kaynatılmasıyla elde edilen kırmızımsı çayın geleneksel tıpta kan rahatsızlıklarında ve hastalık sonrası toparlanmada kullanıldığı bildirilir.

John Lindley tarafından 1831’de tanımlanmıştır. Bahçecilikte uzun süre Jacobinia carnea, Jacobinia magnifica ve Cyrtanthera carnea gibi adlarla anılmıştır, jakobinya adı bu eş anlamlılardan gelir. Cins adı Justicia, Linnaeus’un 1753’te İskoç bahçıvan James Justice’in anısına verdiği addır, tür epitetiBilimsel tür adının ikinci sözcüğü. carnea ise Latince “ten rengi” anlamına gelir.

Doğal yayılış alanı dışında Azor Adaları, Hawaii, Küba, Myanmar ve Cook Adaları gibi pek çok bölgeye götürülmüştür. Yeni Zelanda’da 1989’da doğallaşmış, çoğunlukla vejetatifTohum yerine bitkinin yaprak, gövde ya da kök gibi bir parçasından yeni bir bitki elde edilerek yapılan. olarak yayılır, ara sıra tohum da oluşturur.