Çin Sakız Ağacı

Pistacia chinensis

Familya: Kajugiller (Anacardiaceae)

Cins: Pistacia

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Çin Sakızı
İngilizce
Chinese Pistachio, Chinese Pistache

Orta ve batı Çin’in tepelik ve dağlık orman alanlarına özgü, Tayvan’a kadar uzanan bir yayılışa sahip, yaprak döken bir ağaçtır.

Doğal ortamında deniz seviyesinden 3.600 metre yükseltiye kadar kayalık orman topraklarında yetişir, olgunluğa ulaştığında 20 metre boya erişebilir. TüysüYan damarların ya da yaprakçıkların, bir tüyün kılçıkları gibi ana eksenin iki yanında sıralanması. bileşik yaprakları 10-12 mızraksı yaprakçıktan oluşur, ezildiğinde belirgin bir koku yayar. Erkek ve dişi çiçekler ayrı bireylerde bulunur, yapraklanmadan önce ilkbaharda yeşilimsi-morumsu salkımlar hâlinde açar. Küçük, küresel meyveleri olgunlaştıkça kırmızıdan koyu maviye döner ve içinde tek bir tohum barındırır. Sonbaharda yaprakları sarı, turuncu ve kızıl tonlara bürünür.

Kuraklığa, sıcağa, hava kirliliğine ve zayıf-kayalık topraklara son derece dayanıklıdır, tam güneş ister ve gölgeye tahammülü düşüktür. Cins içinde dona en dayanıklı türdür, -25 santigrat dereceye kadar soğuğa katlanabilir, uzun ömürlü ve yangına dirençli bir ağaçtır. Çiçekleri rüzgârla tozlaşır. Doğal yayılış alanı dışına taşındığı bazı bölgelerde, özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nin güneyinde, doğal alanlara yayılarak istilacı özellik gösterebilir.

Gösterişli sonbahar renkleri nedeniyle dünyanın ılıman iklimli kentlerinde sokak ve park ağacı olarak yaygın biçimde dikilir. Sağlamlığı ve toprak uyumu sayesinde ticari Antep fıstığının anacı olarak kullanılır, bu sayede Antep fıstığı fidanları zayıf topraklarda bile yetiştirilebilir. Tohumlarındaki yüksek yağ oranı Çin’de biyodizel hammaddesi olarak değerlendirilmesini sağlar, geleneksel Çin tıbbında ise kabuğu ve yaprakları dizanteri, iltihaplı şişlik ve romatizma tedavisinde kullanılır.

Cins adı Pistacia, Farsça kökenli olup “fıstık” anlamına gelen Eski Yunanca pistake sözcüğünden, tür epitetiBilimsel tür adının ikinci sözcüğü. chinensis ise Latince “Çin’e ait” anlamından türetilmiştir. Bazı botanikçiler Pistacia integerrima‘yı bu türün bir alt türü olarak sınıflandırır, bu durumda tür Pistacia chinensis ssp. chinensis ve Pistacia chinensis ssp. integerrima olmak üzere ikiye ayrılır.