Altın İpek Örümceği

Trichonephila clavipes

Familya: Küre Ağ Örümceğigiller (Araneidae)

Cins: Trichonephila

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Muz Örümceği
İngilizce
Golden Silk Orbweaver, Golden Silk Spider, Banana Spider, Golden Orbweaver Spider, Giant Wood Spider, Banana Orbweaver

Kuzey ve Güney Amerika’nın ılıman ve tropik bölgelerinde, ABD’nin güneyinden Arjantin’e kadar uzanan orman kenarları ve ağaçlık alanlarda yayılış gösteren, kurduğu iri ve altın renkli ağıyla tanınan bir örümcektir.

Dişi bireyler erkeklere kıyasla çok daha iridir, gövde uzunluğu 24-40 milimetre arasında değişir ve bacaklar açıldığında toplam açıklık 125 milimetreye kadar ulaşabilir, buna karşın erkeklerin gövde boyu yalnızca 5-9 milimetre arasındadır. Dişinin gümüşi renkli karapasının üzerinde birkaç küçük siyah benek bulunur, uzun ve ince sarı bacaklarının her birinde iki siyah tüylü bant ve siyah uçlar yer alır. Bacaklardaki bu yoğun tüy demetleri bacaklara topuz ya da düğüm görünümü verir, tür epiteti clavipes de bu özellikten türetilmiştir ve “topuz ayaklı” anlamına gelir. Uzunca oval karın kısmı altın sarısı ya da siyah zemin üzerinde beyaz benekli bir desen taşır ve bu desen yaşam boyunca değişebilir, karnın alt yüzeyi ise genellikle siyah zemin üzerinde beyaz, sarı veya kırmızı beneklerle kaplıdır. Erkek bireyler benzer ama çok daha soluk kahverengi tonlarda görünür ve dişiye kıyasla ince bir yapıya sahiptir.

Ağaçlar ve alçak çalılar arasına kurduğu, çapı 1-1,5 metreye ulaşabilen büyük ve asimetrik örgü ağıyla küçük ve orta boyutlu uçan böcekleri avlar, sinek, arı, eşek arısı, güve ve kelebek gibi türleri tercih eder, zaman zaman böcek ve kızböceği de yakalar. Akraba cinslerden farklı olarak avını ipekle sarmalamak yerine doğrudan zehir enjekte ederek etkisiz hâle getirir. Aynı ağı uzun süre kullanmaya devam eder ve yalnızca yapışkan sarmal ipliklerini yeniler, yaşlı bireylerin ağı zamanla yarım daire görünümü alabilirken genç bireylerin ağı daha tam bir daire biçimindedir. İnsanlara karşı saldırgan değildir, yalnızca tutulduğunda veya sıkıştırıldığında savunma amaçlı ısırır, ısırığın etkisi hafif bir kızarıklık ve arı sokmasından daha hafif bir acıyla sınırlı kalır.

Ürettiği ipeğin altın rengi ve olağanüstü dayanıklılığı nedeniyle uzun süredir bilimsel araştırmaların odağında yer alan bir türdür, genomunun dizilenmesi ipek proteinlerini kodlayan genlerin incelenmesine olanak tanımış ve tür moleküler biyoloji çalışmalarında model organizma hâline gelmiştir. Ağırlık oranıyla çelikten daha dayanıklı olan ipliği yapay örümcek ipeği geliştirme ve biyomalzeme araştırmalarında referans olarak kullanılır, ayrıca kopan sinir dokularının onarımına yönelik deneysel çalışmalarda da test edilmiştir.

Üreme döneminde erkek bireyler dişinin ağına yerleşerek çiftleşme fırsatı arar, bir ağdan diğerine geçiş sırasında av olma tehdidiyle karşı karşıya kalır ve mevsim ilerledikçe bu risk artar, bu nedenle erkekler sezon başında eş seçiminde daha titiz davranır. Çiftleşme sonrasında dişi, içinde yüzlerce yumurta barındıran iki veya daha fazla ipek yumurta kesesi üretir ve bu keseleri genellikle ağının yakınındaki bitki örtüsüne bırakır.

Tür 2019 yılına kadar Nephila cinsi içinde sınıflandırılmış ve Nephila clavipes adıyla anılmıştır, aynı yıl yapılan geniş kapsamlı bir filogenomik çalışmayla çok sayıda akraba türle birlikte yeni oluşturulan Trichonephila cinsine aktarılmıştır.

En sık karıştırıldığı akraba tür, Avustralya ve Okyanusya’da yayılış gösteren Trichonephila plumipes‘tir, her iki türün dişileri de bacaklarında sert kıl demetleri taşır ancak T. plumipes‘in kılları birbirine çok daha sık dizilidir.