Altın Elma

Spondias dulcis

Familya: Kajugiller (Anacardiaceae)

Cins: Spondias

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Ambarella, Domuz Eriği
İngilizce
Polynesian Plum, Tahiti Apple, Golden Apple, April Plum, June Plum, Jew Plum, Ambarella, Cythere

Melanezya ve Güneydoğu Asya’nın doğu kesimlerine, özellikle bugünkü Endonezya ve Malezya kıyı bölgelerine özgü, sonradan Avustronezyalı denizciler tarafından tarih öncesi dönemde Polinezya’ya ve komşu adalara taşınmış, hızlı büyüyen, yaprak döken bir ağaçtır.

Anavatanında 20 metreye kadar boylanabilir, dışarıdaki bölgelerde ise genellikle 10-12 metre civarında kalır. TüysüYan damarların ya da yaprakçıkların, bir tüyün kılçıkları gibi ana eksenin iki yanında sıralanması. yapılı, yaprak döken yaprakları 20-60 santimetre uzunluğunda olup uç kısımlarına doğru ince testereli 9-25 parlak yaprakçıktan oluşur. Küçük ve göze çarpmayan beyaz çiçekleri uç salkımlar hâlinde açar. Oval biçimli meyveleri 6-9 santimetre uzunluğunda olup uzun bir sap üzerinde 12 veya daha fazla meyveden oluşan salkımlar hâlinde bulunur, haftalarca yeşil ve sert biçimde dökülür, olgunlaştıkça altın sarısı rengini alır.

Dikimden hasada kadar 4-6 yıl geçer, üretken ömrü 20-30 yıl kadardır ve neredeyse yıl boyu meyve verir. Çelik veya hava daldırmaBir dalın ana bitkiye bağlıyken nemli bir ortamla sarılarak köklendirilmesi ve sonra ayrılıp yeni bitki olarak dikilmesi.sı yoluyla kolayca üretilir.

Meyvesi çoğunlukla çiğ tüketilir, gevrek ve hafif ekşi bir tada sahiptir, tam olgunlaştığında ananas-mango kokusuna benzer bir aroma kazanır. Endonezya ve Malezya’da karides ezmesiyle birlikte rujak ve rojak adlı salatalarda kullanılır, Fiji’de reçel yapımında, Samoa ve Tonga’da otai adlı içecekte, Sri Lanka’da ise sirke ve baharatlarla turşu hâline getirilerek değerlendirilir. Batı Cava’da genç yaprakları pepes yemeğinde baharat olarak, Kosta Rika’da ise olgun yaprakları ekşimsi bir salata yeşilliği olarak tüketilir. Sömürge döneminde Karayipler, Güney Amerika ve Afrika’nın çeşitli bölgelerine taşınmış, günümüzde Florida’nın güneyinde ve Somali’nin tarım kuşağında da yetiştirilmektedir.

Cins adı, meyvelerinin Prunus domestica meyvelerine benzerliği nedeniyle Eski Yunanca “erik” anlamına gelen spondias sözcüğünden, tür epitetiBilimsel tür adının ikinci sözcüğü. ise “tatlı” anlamındaki Latince dulcis sözcüğünden gelir. Spondias cytherea başta olmak üzere çok sayıda eş anlamlısı bulunur. Amerika kıtasına özgü Spondias purpurea, Filipinler ve Endonezya kökenli Spondias pinnata ile tropikal Amerika’ya özgü Spondias mombin, görünüş ve kullanım bakımından bu türe benzeyen yakın akraba türlerdir.