Guatemala’dan Ekvador’a kadar Orta ve Güney Amerika’nın Pasifik ve Atlantik havzalarındaki tropikal kurak yaprak döken ormanlarında yaygın, akarsu kıyıları boyunca yetişen kocaman bir ağaçtır.
Herdem yeşil bu ağaç 48 metre yüksekliğe ulaşabilir, düz ve gül rengi gövdesinin çapı 3 metreyi bulabilir. Basit ve almaşlı dizilişli yaprakları oval biçimli, 15-30 santimetre uzunluğunda ve 5-12 santimetre genişliğindedir. Çiçekleri 35 santimetreye kadar uzayan salkımlar hâlinde açar, her biri küçük, açık yeşilden beyaza dönük renktedir, yaşlanan çiçekler pembeleşir ve güçlü bir karanfil kokusu yayar. Meyvesi 2-3 santimetre uzunluğunda, böbrek biçimli bir çekirdekli meyvedir, olgunlaşması mart, nisan ve mayıs aylarına denk gelir.
Meyve yiyen yarasalar meyveleri toplayıp beslenme alanlarına taşır, yalnızca etli kısmını yer, çekirdekleri orman tabanındaki yaprak döküntüsüne bırakır, çekirdekler burada çimlenir. Küçük çiçekleri başta arılar olmak üzere birçok böcek türü tarafından ziyaret edilir. Meyveleri maymunlar, yakalı pekari, yarasa ve kuşlar dâhil birçok tür için önemli bir besin kaynağıdır. Çiğ hâldeyken hem çekirdeği hem de etli kısmı insan için oldukça zehirlidir, kavrulduktan sonra ise tüketilebilir hâle gelir.
Kavrulmuş çekirdekleri, aynı cinsten kajunun tadına benzer bir lezzet taşır. Kolombiya’nın eski Upar Vadisi’nde yerli halk meyvelerini caracolí ekmeği yapımında kullanmıştır. Gövdesinden akan reçinemsi özsu mango kokusu taşır, odunu inşaatta kalıp yapımında değerlendirilir ve ağacın çevresel restorasyon projelerinde kullanım potansiyeli yüksektir. Türkiye’nin de dâhil olduğu uluslararası kereste ticaretinde espave odunu, sertlik sınıflandırma tablolarında 470 değeriyle yer alan ithal ahşap türleri arasında listelenir.
Rhinocarpus excelsus ve Anacardium rhinocarpus gibi eski adlarla da anılmıştır, güncel geçerli adı Anacardium excelsum‘dur. Kajugiller familyasından olması nedeniyle hint kirazı ve kaju ile akrabadır.
