Eritre, Etiyopya ve Somali’nin çöl ve yarı çöl bölgelerine özgü, evcil eşeğin yabani atası kabul edilen bir memelidir.
Omuz yüksekliği yaklaşık 1,2 metre, ağırlığı ise 250 kilograma ulaşır. Kısa ve düz postu açık gri ile devetüyü arası bir renktedir, karın ve bacak iç kısımlarında hızla beyaza döner. Sırt boyunca ince, koyu renkli bir çizgi bütün alt türlerde ortaktır, Nübye yaban eşeğinde bu çizgiye omuzları çevreleyen ek bir bant eşlik ederken, Somali yaban eşeğinin bacakları zebrayı andırır biçimde siyah enine çizgilidir. Ensesinde uçları siyah tüylerle biten dik bir yele bulunur, kulakları büyük ve siyah kenarlıdır, kuyruğu siyah bir fırça ile sonlanır, toynakları ince ve bacak çapına yakın kalınlıktadır.
Otlar, ağaç kabuğu ve yapraklarla beslenir, kurak iklime uyum sağlamış sindirim sistemi sayesinde çöl bitkilerini etkili biçimde parçalayarak besinden nem çıkarabilir ve uzun süre susuz kalabilir. Besinden yeterli nem alamadığında en az üç günde bir su içmesi gerekir ancak oldukça az miktarda sıvıyla idare edebilir ve tuzlu ya da acı suları bile tüketebilir. Bitki örtüsünün seyrek olduğu yaşam alanında yavrulu dişiler dışında birbirinden ayrı, gevşek gruplar hâlinde yaşar, çölün geniş mesafelerinde iletişim kurabilmek için 3 kilometreden duyulabilen yüksek sesler çıkarır. Günün serin saatlerinde, öğleden sonranın geç vaktinden sabahın erken saatlerine kadar aktiftir, gündüzleri kayalık tepelerde gölge arar. Somali yaban eşeği kayalık ve dağlık arazide çevik biçimde hareket edebilir, düzlükte saatte 70 kilometreye varan hıza ulaşabilir, bu yüzden tabanı sert yapılıdır ve toynağı hızlı büyür.
Erişkin erkekler dışkı yığınlarıyla sınırlarını işaretlediği yaklaşık 23 kilometrekarelik geniş bölgeler savunur, bu bölgelerin büyüklüğü nedeniyle diğer erkekleri tamamen dışlayamaz, bunun yerine onları ast konumunda tutarak dişilerden uzak tutmaya çalışır. Çiftleşme yağışlı mevsime denk gelir, 11-12 aylık gebelik sonunda ekim-şubat arasında tek bir yavru doğar, yavru 6-8 ay sonra sütten kesilir ve 2 yaşında eşeysel olgunluğa ulaşır, esaret altında 40 yıla kadar yaşayabilir.
Evcil eşeğin doğrudan atası kabul edilir, evcilleştirme süreci yaklaşık 6.000 yıl önce gerçekleşmiştir ve eski Sümer’de önce yük arabalarını, ardından savaş arabalarını çekmek için kullanılmıştır. Etiyopya ve Somali’de günümüzde de et için avlanır ve geleneksel tıpta kullanılır, evcil eşeklerle melezleşme, otlak rekabeti ve avcılık popülasyonunun büyük ölçüde azalmasına yol açmıştır.
Üç alt tür tanınır: Nübye yaban eşeği, Somali yaban eşeği ve MS 300 civarında tükenmiş olan Atlas yaban eşeği. Evcil eşek bazı sınıflandırmalarda aynı türün bir alt türü, Equus africanus asinus olarak kabul edilir ancak Uluslararası Zoolojik Adlandırma Komisyonu, atanın soyca kendi torunu içinde sınıflandırılması gibi kafa karıştırıcı bir durumu önlemek için africanus adını korumuştur. İsrail’deki Yotvata Hai-Bar Doğa Rezervi’nde korunan bir Somali yaban eşeği popülasyonu bulunur, İsviçre’deki Basel Hayvanat Bahçesi ise Avrupa’daki esir popülasyonun soy kütüğünü tutar ve bu türün Avrupa Nesli Tehlikede Türler Programı’nı (EEP) yürütür.
