Kuzeydoğu Afrika’nın kurak ve dağlık bölgelerinde yaşayan Afrika yaban eşeğinden evcilleştirilmiş, bugün dünyanın hemen her kıtasında insanla birlikte yaşayan bir atgildir.
CidagoAtgillerde ense ile sırt arasında, omuz bölgesinin üstündeki en yüksek nokta. Boy ölçümü buradan yapılır. yüksekliği ırka bağlı olarak 90 ila 160 santimetre arasında büyük farklılık gösterir, ağırlığı da 100 kilogramın altından 500 kilogramın üzerine kadar değişebilir. Uzun kulakları hem vücut sıcaklığının düzenlenmesine hem de uzaktaki seslerin algılanmasına yardımcı olur. Yelesi kısa ve dik durur, kuyruğu ise yalnızca ucunda uzun kıllar taşır ve at kuyruğundan çok sığır kuyruğuna benzer, gerçek anlamda bir cidago da bulunmaz. Kürk rengi beyazdan griye ve siyaha kadar değişir, sırt boyunca uzanan koyu bir çizgi ile omuzlarda bunu dik kesen ikinci bir çizgi sık rastlanan bir özelliktir.
Otçul bir hayvandır, seyrek ve lifli otlarla düşük besin değerli bitkisel maddelerle beslenir, sindirim sistemi bu sert lifleri işleyecek şekilde uyum sağlamıştır. Gündüzcüldür, şafaktan öğleye kadar ve öğleden sonranın geç saatlerinde otlar, günün en sıcak saatlerinde dinlenir. Atların aksine tehlike karşısında hemen kaçmak yerine önce durup durumu değerlendirme eğilimindedir, bu davranış sahipleri tarafından çoğu zaman inatçılık olarak yanlış yorumlanır. Sosyal bir hayvandır, tercih ettiği bireylerle karşılıklı tımar yapar, birlikte otlar ve dinlenir, kilometrelerce öteden duyulabilen kendine özgü anırma sesiyle iletişim kurar.
Afrika’da yaklaşık 5.000-7.000 yıl önce evcilleştirilmiş ve o günden bu yana başta yük ve binek hayvanı olmak üzere insan yaşamının ayrılmaz bir parçası olmuştur. Dünya genelinde 40 milyondan fazla eşek bulunur, bunların büyük bölümü gelişmekte olan ülkelerde tarımsal taşımacılıkta görev yapar. Anadolu kırsalında da yüzyıllar boyunca yük taşımacılığının, tarlada çift sürmenin ve dağlık arazide ulaşımın vazgeçilmez bir aracı olmuştur ancak traktör ve motorlu araçların yaygınlaşmasıyla Türkiye’deki eşek sayısı son otuz yılda keskin biçimde azalmıştır. Son yıllarda terapi hayvanı olarak da kullanılmaya başlanmıştır, bazı kültürlerde ise sütü ve eti tüketilir.
Bilim insanları arasında evcil eşeğin Afrika yaban eşeğinin bir alt türü (Equus africanus asinus) olarak mı yoksa ayrı bir tür (Equus asinus) olarak mı sınıflandırılması gerektiği konusunda görüş ayrılığı sürer. Uluslararası Zoolojik Adlandırma Komisyonu, yaban atasının adının evcil formun önceliğine takılmaması için Equus africanus adını 2027 sayılı görüşle koruma altına almıştır. Evcilleştirilmiş bir form olduğu için IUCN Kırmızı Listesi’nde ayrı bir tehdit kategorisine sahip değildir, buna karşılık yaban atası Afrika yaban eşeği Kritik Tehlikede (CR) kategorisinde yer alır. At ile çiftleştirildiğinde katır (erkek eşek × dişi at) ya da bardo (erkek at × dişi eşek) adı verilen kısır melezler ortaya çıkar.
