Evcil eşek ile evcil atın çiftleştirilmesinden insan eliyle üretilen, dünya genelinde dağlık ve engebeli arazilerde yük ve binek hayvanı olarak kullanılan bir memelidir.
CidagoAtgillerde ense ile sırt arasında, omuz bölgesinin üstündeki en yüksek nokta. Boy ölçümü buradan yapılır. yüksekliği ortalama 1,8 metre civarındadır, gövde yapısı ata, uzun kulakları, ince bacakları, küçük ve sert toynakları, kısa yelesi ve dip kısmı seyrek tüylü kuyruğu ise eşeğe benzer. Tüy rengi atınki gibi geniş bir yelpazede değişir, doru, siyah, kır ve alaca tonları görülebilir. Attan küçük, eşekten büyük ve genellikle daha güçlü bir yapıya sahiptir.
Eşeğin 62, atın 64 kromozomu bulunduğundan katır 63 kromozomla dünyaya gelir ve bu tekli sayı üreme hücrelerinin düzgün eşleşmesini engelleyerek kısırlığa yol açar. Buna karşın melez canlılık etkisiyle her iki ebeveynden de dayanıklı, hastalıklara karşı daha dirençli ve sarp arazide daha güvenli adım atan bir hayvan ortaya çıkar. Genellikle sakin ve temkinli bir mizaca sahiptir ancak inatçılığıyla da tanınır, atın aksine tehlikeli gördüğü bir yere adım atmayı reddedebilir.
Binlerce yıldır tarım, yük taşımacılığı ve askeri lojistikte kullanılır, dağlık ve kayalık bölgelerde yolu olmayan yerleşimler arasında ulaşımı sağlar. Amerika Birleşik Devletleri’nde “Missouri katırı” olarak tarımsal folklorun bir simgesi hâline gelmiştir, Akdeniz, And Dağları ve Himalaya gibi dağlık bölgelerde de dağ köyleri arasındaki bağlantıyı tarihsel olarak katırlar sağlamıştır. Türkiye’de özellikle Doğu Anadolu ve Karadeniz’in dağlık kesimlerinde geleneksel olarak yük taşımacılığında ve dağcılıkta tercih edilmiştir, bazı kırsal bölgelerde bu kullanım halen sürer.
Ters çaprazlama olan erkek at ile dişi eşeğin birleşiminden doğan melez Türkçede bardo veya ester olarak adlandırılır, katırdan daha küçük ve daha az dayanıklıdır, bu nedenle üretimi seyrektir. Katırın eski bilimsel adı olan Equus mulus, ayrı bir tür olmayıp iki türün melezi olduğu için Uluslararası Zoolojik Adlandırma Kuralları’na göre geçersiz sayılır.
