Somali, Somaliland, Eritre’nin güney Kızıldeniz kıyı kesimi ve Etiyopya’nın Afar bölgesinin kurak, taşlık çöllerinde yaşayan, evcil eşeğin atası kabul edilen bir memelidir.
Omuz yüksekliği 125-145 santimetre, vücut uzunluğu yaklaşık 200 santimetre olan tür, ortalama 275 kilogram ağırlığındadır ve tüm yabani tek toynaklılar arasında en küçük boyutlu olanıdır. Kısa ve düzgün tüyleri sırtta gri tonlarında olup karın kısmında beyaza döner. Bacaklarının alt kısmında zebrayı andıran, siyah renkte yatay çizgiler bulunur, bu özellik onu diğer yaban eşeği alt türlerinden ayıran en belirgin işarettir. Ense üzerinde uçları siyah dik bir yele, siyah kenarlı iri kulaklar ve ucu siyah fırça şeklinde biten bir kuyruk taşır, toynakları ise ince ve dardır, bu sayede taşlık arazide sağlam basış sağlar.
Kısıtlı kaynaklara sahip yaşam alanında dağılıp birleşen bir toplumsal yapı sergiler. Erişkinlerin çoğu tek başına yaşar, dişiler ise yavrularıyla küçük gruplar oluşturur, kaynakların bol olduğu dönemlerde bu gruplar geçici olarak daha büyük sürülere dönüşür. Erkekler dışkı yığınlarıyla sınırlarını belirledikleri, yaklaşık 23 kilometrekareye ulaşabilen bölgeler savunur. Başta ot olmak üzere çalı ve diğer çöl bitkileriyle beslenir, su içmeden iki-üç gün dayanabilir, bu nedenle genellikle bir su kaynağına yakın alanlarda kalır. Gebelik süresi yaklaşık bir yıl sürer, doğan yavru birkaç saat içinde ayağa kalkıp annesini takip edebilir ve 12-14 aylıkken sütten kesilir.
Vahşi popülasyonunun günümüzde yaklaşık 600 bireyden oluştuğu tahmin edilir. Kritik Tehlikede (CR) olmasının başlıca nedenleri arasında evcil hayvanlarla otlak ve su kaynağı rekabeti, avlanma ve evcil eşeklerle melezleşme yer alır. Dünya genelinde hayvanat bahçelerinde yaklaşık 200 birey daha bulunur, bu popülasyonun Avrupa soy kütüğünü İsviçre’deki Basel Hayvanat Bahçesi yönetir. Tür, evcil eşeğin doğrudan atalarından biri olarak kabul edilir, İtalya’daki bazı evcil eşek hatlarının antik Roma döneminden bu yana bu alt türden geldiği düşünülür.
