Çetem

Pistacia × saportae

Familya: Kajugiller (Anacardiaceae)

Cins: Pistacia

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
İngilizce
Hybrid Mastic Tree

Cezayir’den Türkiye’ye kadar Akdeniz Havzası boyunca, sakız ağacı ile çitlembiğin bir arada bulunduğu alanlarda kendiliğinden ortaya çıkan bir ağaçtır.

Tür, sakız ağacının herdemyeşil ve kanatlı yaprak saplı yapısını, çitlembiğin kışın yaprağını döken, uç yaprakçıklı özelliğiyle bir arada taşıyan karışık bir görünüme sahiptir. Yaprakları genellikle yarı yaprak dökücüdür, sakız ağacında hiç bulunmayan uç yaprakçık bu melezde küçük ve zayıf gelişmiş biçimde görülebilir. Meyvesi, cins içindeki diğer türlerde olduğu gibi sert çekirdekli bir meyvedir. Gövdesi güçlü ve hızlı gelişen bir yapı sergiler.

Sakız ağacı ile çitlembiğin aynı alanda yetiştiği maki ve garig topluluklarında, iki ebeveyn arasındaki doğal polen alışverişi sonucunda kendiliğinden oluşur. Kıraç, kireçli ve tuzlu topraklara dayanıklıdır, Akdeniz ikliminin sıcak ve kurak yazlarına uyum sağlar.

Hızlı ve güçlü gelişimi nedeniyle Antep fıstığı yetiştiriciliğinde anaçAşılamada, üzerine başka bir bitkinin parçasının (kalemin) tutturulduğu ve kök sistemini sağlayan bitki. adayı olarak araştırılır, Verticillium mantarına karşı gösterdiği direnç bu açıdan değerini artırır. Yarı yaprak dökücü yapısı, Antep fıstığının yaprak döken karakteriyle uyumlu olduğundan aşı uyumluluğu açısından avantaj sağlar. Buna karşılık doğal popülasyonlarda dolgun ve çimlenebilir tohum bulmanın güçlüğü, bu melezin fide üretiminde kullanımını sınırlar. Türkiye, doğal yayılış alanı içinde yer alan ülkelerden biridir.

Adını, Fransız paleobotanikçi Gaston de Saporta’dan alır, tür ilk kez 1896’da İsviçreli botanikçi Émile Burnat tarafından yayımlanmıştır. Genetik çalışmalar, melezin ana ebeveyninin sakız ağacı, baba ebeveyninin ise çitlembik olduğunu ortaya koymuştur. Ebeveyn türler arasında kalan karışık özellikleri nedeniyle sahada morfolojik olarak güvenilir biçimde ayırt edilmesi güçtür, kesin teşhis genellikle RAPD gibi moleküler belirteç yöntemleriyle yapılır.