Güneydoğu Asya’da Myanmar’ın güneyinden Tayland, Malezya, Brunei, Sumatra ve Borneo’ya uzanan alçak rakımlı yağmur ormanlarında yaşayan, küçük cüsseli bir kartal türüdür.
Gövde uzunluğu 43-58 santimetre, kanat açıklığı 95-105 santimetre, ağırlığı 500-610 gram arasında değişir. Bu ölçüleriyle dünyanın en küçük kartalları arasında sayılır. Üst tarafı siyahımsı kahverengidir. Başının üstü siyah, yanları ise kızılımsı kahverengi ve siyahımsı çizgilidir. Ensesinde kısa ve koyu renkli bir sorguçBazı kuşların başının tepesinde bulunan, dikilip yatabilen tüy tutamı. taşır. Göğsü kirli sarımsı kahverengidir ve dikey sıralar hâlinde siyah lekelerle kaplıdır, karnında ve uyluklarında kahverengi ile beyaz enine şeritler görülür. Gri kuyruğunda üç koyu bant bulunur, uçtaki bant diğerlerinden biraz daha geniştir. Uçuş tüylerinin alt yüzünün tabanı sarımsı beyazdır.
Çoğunlukla ovalarda ve alçak yamaçlardaki yaprak dökmeyen ve yarı yaprak dökmeyen ormanlarda yaşar, nehir kıyısı ve bataklık ormanlarında da bulunur. Ara sıra 1.000 metreye kadar yükseklerde de görülür. Ağaç kesimi yapılmış ve ciddi biçimde bozulmuş ormanlarda da yaşayabilir. Ancak yüksek ağaç örtüsünün kesintisiz sürdüğü alanların yakınında kalmayı tercih eder. Yıl boyunca yaşadığı bölgede kalır, göç etmez. Beslenmesi çeşitlidir, kertenkele, kurbağa, kuş, yarasa ve sincap avlar. Avını ormanın içinde ya da kenarında yakalar.
Evcil hayvan ve sergi amaçlı ticarete konu olur. Tayland yasalarıyla korunan yırtıcı kuşların 2017-2019 yıllarında Facebook gruplarında satışına dair bir incelemede, satışa sunulan 17 tür arasında bu kartaldan yalnızca bir birey kaydedilmiştir.
Üreme biyolojisi büyük ölçüde bilinmez. Orta büyüklükte, çubuklardan yapılmış platform biçimli yuvasını genellikle orman çatısının üzerine çıkan bir ağacın dalına kurar. Üreme dönemi boyunca yuva çanağının içini taze yapraklı dallarla kaplar. Bilinen yuvaların hepsinde tek bir yavru görülmüştür. Ancak yumurta sayısı, kuluçka ve yavru bakım süreleri ile bakıma iki ebeveynin de katılıp katılmadığı bilinmez. Bölgesi üzerinde, çoğunlukla yuvaya yakın yerlerde, öterek yükselen uçuşlarla gösteri yapar.
Aynı bölgede yaşayan Blyth atmaca kartalı daha iridir, kuyruğunun ortasında geniş soluk gri bir bant ve başının yanlarında koyu renk taşır. Wallace atmaca kartalının baş yanları ise kızılımsıdır.
Atmacagiller familyasının Nisaetus cinsinde yer alır. Türü ilk kez 1868 yılında Alfred Russel Wallace Spizaetus nanus adıyla tanımlamıştır, tip örneğiBir türün bilimsel adının dayandığı, ilk tanımda kullanılan ve genellikle bir müzede saklanan örnek. Borneo’daki Sarawak’tan alınmıştır. Moleküler çalışmalar Spizaetus cinsinin tek bir doğal grup oluşturmadığını gösterince, Asya’daki türler yeniden canlandırılan Nisaetus cinsine aktarılmıştır. İki alt türü vardır. N. n. nanus Myanmar’ın güneyinden Sumatra ve Borneo’ya kadar yayılır, N. n. stresemanni ise Sumatra açıklarındaki Nias Adası’nda yaşar. Cins adı Nisaetus, Latince “atmaca” anlamındaki nisus ile Eski Yunanca “kartal” anlamındaki aetos sözcüklerinden türetilmiştir. Tür epitetiBilimsel tür adının ikinci sözcüğü. nanus Latince “cüce” anlamına gelir. İngilizce ortak adı ise türü tanımlayan Wallace’a ithafen verilmiştir.
