Amazon havzasına özgü olan bu tür, Güney Amerika’nın yavaş akan nehirlerinde, göllerinde ve mevsimsel olarak su basan savanlarında yaşayan, Alligatorgiller familyasının en büyük üyelerinden biri olan etçil bir sürüngendir.
Boyu genellikle 2,2-2,9 metre arasında olup bu ölçüyle Neotropikal bölgenin Crocodylus acutus ile Crocodylus intermedius‘tan sonra üçüncü büyük timsahı sayılır, ağırlığı ise 300 kilogramı aşabilir. Yetişkin bireylerde deri neredeyse siyaha yakın koyu bir renk alır, alt çenede gri-kahverengi bantlar bulunur, vücudun yanlarındaki beyazımsı-sarımsı bantlar ise ergin bireylerde de belirgin kalabilir. Gözleri kafatasının üst kısmında konumlanmıştır, bu da suya neredeyse tamamen batmışken çevreyi gözlemlemesine olanak tanır.
Amazon ekosisteminin en büyük yırtıcısı ve bir anahtar tür olarak kabul edilir, genç bireyler başta balık olmak üzere piranya ve yayın balığı gibi türlerle beslenirken, yetişkinler kapibara, tapir, kaplumbağa, kuş ve geyik gibi çok daha geniş bir av yelpazesine yönelir. Gece aktif olan tür, avını beklerken yalnızca göz ve burun deliklerini su yüzeyinde bırakarak neredeyse görünmez hâle gelir, kendi türdeşleriyle gök gürültüsünü andıran seslerle iletişim kurar ve erkekler çok eşli bir üreme düzeni sergiler.
Üreme kuru mevsimde gerçekleşir, dişi arka bacaklarıyla kazdığı yığın şeklindeki bir yuvaya 30 ila 65 arası yumurta bırakır ve yumurtaları, bazen de yavruları bir süre koruyup kollar. Yirminci yüzyılın ortalarında deri ticareti amacıyla yoğun biçimde avlanması nedeniyle bazı bölgelerde neredeyse yok olma noktasına gelmiş, günümüzde ise CITES Ek I kapsamında (Brezilya ve Ekvador popülasyonları hariç) korunmakta ve popülasyonları büyük ölçüde toparlanmış durumdadır, bu toparlanma 2025 yılında IUCN’nin türü Koruma Önlemi Gerektiren kategorisinden Düşük Riskli kategorisine taşımasına yol açmıştır.
