Orta ve Güney Amerika’nın tropikal tatlı su ortamlarına özgü, gözleri arasındaki kemik sırtıyla tanınan orta boylu bir kayman türüdür.
Erkekler genellikle 1,5-2,5 metre boyunda olup nadiren 2,64 metreye ulaşır, dişiler ise daha küçük kalır ve genellikle 1,4 metreyi geçmez. Vücut ağırlığı çoğunlukla 7-40 kilogram arasında değişir, Llanos bölgesindeki bazı erkeklerde bu değer 58 kilograma kadar çıkar. Sırt yüzeyi kahverengimsi, yeşilimsi ya da sarımsı gri renktedir, koyu enine bantlar taşır, karın kısmı ise daha açık renklidir. Gözleri yeşilimsi renkte, göz kapakları kırışıktır. Soğuk havalarda derideki koyu pigment genişleyerek hayvanın daha koyu görünmesine yol açar. Gözler arasındaki kemik sırt, hayvana gözlük takmış izlenimi verir ve türün ortak adının kaynağıdır. Alt çenedeki dişler üst çenedeki bir yuvaya oturur, burun ucu hafifçe daralan uzunca bir yapıya sahiptir.
Genellikle kıyıda ya da suya kısmen batmış hâlde hareketsiz durur, tehdit altında kaldığında ise hızla harekete geçer. Yağmur mevsiminde erkekler saldırgan ve bölgeci davranır. Gece görüşü oldukça gelişmiştir ve avlanmasının büyük kısmı geceleri gerçekleşir. Beslenmesi mevsime göre değişir, yağışlı dönemde salyangoz ve tatlı su yengeçleri, kurak dönemde ise balık ağırlıklı beslenir. Küçük bireyler böcek ve karidesi tercih ederken büyük bireyler memeli ve balığa yönelir, zaman zaman kuş, sürüngen ve amfibiler de av listesine girer. Yaşlı bireyler yaban domuzu gibi büyük memelileri bile avlayabilir. Cinsel olgunluğa 4-7 yaşında ulaşır, çiftleşme mayıs-ağustos arasında gerçekleşir. Dişiler su kenarına yakın ama taşkın riski taşımayan alanlarda, bitki yığınından bir metreden geniş yuvalar inşa eder. Yuvadaki sıcaklık 32°C ve üzerindeyse yavrular dişi, altındaysa erkek olur. Yumurtalar 90 gün sonra açılır, yavrular sarı zeminde siyah benekli doğar ve anneleri tarafından 12-18 ay boyunca, başka dişilerin yavrularıyla birlikte oluşturulan gruplar hâlinde korunur.
Herhangi bir kaymandan daha geniş bir yayılış alanına sahiptir ve 17 ülkede doğal olarak bulunur, Küba, Porto Riko ve ABD’nin Florida eyaletine de sonradan taşınmıştır. Florida ve Küba’daki popülasyonları yerli türler üzerinde baskı oluşturur, Küba’nın Isla de la Juventud adasındaki Crocodylus rhombifer popülasyonunun yok olmasında bu türün payı olduğu düşünülür. 1950’lerden itibaren deri ticareti amacıyla yoğun biçimde avlanmıştır, yalnızca Kolombiya’dan 1996-2015 arasında 6 milyondan fazla deri ihraç edilmiştir ancak koruma çalışmaları bu rakamı önemli ölçüde düşürmüştür. Günümüzde popülasyonu milyonlarla ifade edilir ve kararlı kabul edilir, birçok ülkede kotalı avcılığa izin verilir.
Dört alt türü tanınır, bunlardan Caiman crocodilus apaporiensis 1981’de neslinin tükendiği düşünülmüş, 2018-2019’da yeniden keşfedilmiştir. En yakın akrabası, önceden bu türün bir alt türü sayılan Caiman yacare‘dir.
