Güney Amerika’nın kuzey ve orta kesimlerinde, Orinoco ve Amazon havzalarındaki temiz, hızlı akan orman içi akarsularda yaşayan, günümüz timsahlarının en küçük türü olan bir kaymandır.
Erkekleri 1,3-1,5 metre, dişileri ise yaklaşık 1,2 metre uzunluğa ulaşır, ağırlığı 6-7 kilograma kadar çıkar. Kubbemsi bir kafatasına, kısa ve geniş, ucu hafifçe kalkık bir burna sahiptir. Gözlerin arasında diğer kaymanlarda bulunan sırt çıkıntısı yoktur. Üst çenesinde dört premaksiller diş bulunur, bu sayı diğer kayman türlerinde beştir, ağızda toplam yaklaşık 80 diş yer alır. Sırt ve karın bölgesindeki pulların tamamı kalın osteodermlerle desteklenmiştir. Vücut rengi koyu kahverengimsi siyahtır.
Gündüzleri kayalık kıyılarda ya da sığ sularda, gövdesi suya gömülü, başı güneşe dönük biçimde dinlenir. Karada 1,5-3,5 metre uzunluğa varan inler kazar, kurak dönemlerde bu inlerde barınır, bu süre boyunca vücut sıcaklığı günlerce düşük (yaklaşık 22°C) kalabilir. Beslenmesinde omurgasızlar, küçük balıklar ve kurbağalar ağırlıklıdır, yetişkin bireyler ayrıca yumuşakçaları da avlar. Diğer kayman türlerine kıyasla daha soğuk suları tercih eder, 6°C’ye kadar düşen sıcaklıklarda hayatta kalabilir, tuzlu ve acı sulardan kaçınıp tatlı sularda yaşar.
Dişiler bir seferde 10-25 yumurta bırakır, kuluçka süresi yaklaşık 90 gün sürer. Yavrulara verilen ebeveyn bakımı bazı popülasyonlarda yumurtadan çıktıktan sonra 21 aya kadar uzayabilir. Geniş yayılış alanı ve bol popülasyonu nedeniyle IUCN tarafından Düşük Riskli olarak değerlendirilir ancak yaşam alanı kaybı, avlanma, kentleşme, kirlilik, yol kazaları ve nehirlerin birbirinden kopması türü tehdit eden başlıca etmenlerdir.
Cins adı Paleosuchus, Yunanca “eski” anlamına gelen palaios ile “timsah” anlamına gelen soukhos sözcüklerinden türetilmiştir, bu ad soyun diğer kaymanlardan yaklaşık 30 milyon yıl önce ayrıldığına dair inanışa gönderme yapar. Tür adı palpebrosus ise Latince “göz kapağı” anlamına gelen palpebra sözcüğünden gelir, üst göz kapaklarındaki kemiksi plakalara işaret eder. Cinsin tek diğer üyesi olan düz yüzlü kaymandan, daha kısa ve geniş burnu ile kubbemsi kafatasıyla ayrılır, düz yüzlü kaymanın burnu ise daha uzun ve dardır.
