Orta Amerika’nın (Meksika’dan Nikaragua’ya uzanan bölge) kurak tropik alanlarına özgü, günümüzde dünyanın tropik, subtropik ve ılıman kuşaklarında süs bitkisi olarak yaygın biçimde yetiştirilen, çok yıllık otsu bir bitkidir.
Yumru köklü, dik büyüyen ve çatallı biçimde dallanan gövdesi boğumlarında şişkinlik gösterir, boyu koşullara göre 30 santimetreden 2 metreye kadar değişebilir ancak genellikle 60-100 santimetre civarında kalır. Karşılıklı dizilmiş yaprakları oval-üçgenimsi biçimli, tabanı kalp şeklinde, ucu sivridir. Huni ya da boru biçimli çiçekleri beyaz, sarı, pembe, kırmızı veya mor tonlarında olabilir, aynı bitkide hatta aynı çiçek üzerinde farklı renklerin sektör, çizgi ve benek desenleri hâlinde bir arada görülmesi türün en dikkat çekici özelliğidir. Meyvesi küçük, tek tohumlu, siyah ve yüzeyi pürtüklü bir antokarptır.
Çiçekleri öğleden sonranın geç saatlerinde veya alacakaranlıkta açar, gece boyunca güçlü ve tatlı bir koku yayar, sabah saatlerinde kapanır ve ertesi gün yeni çiçekler açar. Bu gece açma alışkanlığı, gece aktif olan şahin güveleri gibi böcekleri tozlaşma için çeker, bununla birlikte kendi kendine tozlaşma da türde yaygın bir üreme yoludur. Kalın ve su depolayan yumru kökü sayesinde kurak dönemlere ve zayıf topraklara karşı dayanıklıdır, bu da bitkinin bahçelerden kaçarak bozulmuş arazilerde ve yol kenarlarında kendiliğinden yayılmasını kolaylaştırır.
Aztekler tarafından tıbbi ve süs amaçlı olarak yetiştirildiği düşünülür, 1525 yılında Avrupa’ya taşınmıştır. Geleneksel tıpta kökleri müshil ve idrar söktürücü olarak, yaprakları yara ve şişlik tedavisinde kullanılmıştır, tohumları ise zehirlidir. Çiçeklerinden elde edilen kırmızı renkli boya bazı mutfaklarda gıda renklendirmede kullanılmıştır. Türkiye’de akşamsefası veya gecesefası adıyla bahçelerde, park ve yol kenarlarında yaygın biçimde yetiştirilir, kendiliğinden tohumla çoğalarak zaman zaman yarı doğal topluluklar oluşturur.
Bitki üzerinde farklı renkte çiçeklerin aynı anda görülebilmesi, 20. yüzyıl başında Alman genetikçi Carl Correns tarafından sitoplazmik (Mendel dışı) kalıtım araştırmalarında model organizma olarak kullanılmasına yol açmış, türü bitki genetiği tarihinde önemli bir konuma taşımıştır.
