Afrika Menekşesi

Streptocarpus ionanthus

Familya: Afrika Menekşesigiller (Gesneriaceae)

Cins: Streptocarpus

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Usambara Menekşesi
İngilizce
African Violet, Usambara Violet

Tanzanya’nın doğu ve güneybatı kesimindeki nemli dağlık ormanlara özgü, dünya genelinde saksı bitkisi olarak yetiştirilen otsu bir bitkidir.

Toprak seviyesinde gelişen kısa bir gövdeden çıkan yaprakları rozetYaprakların gövdenin dibinde, yere yakın ve halka gibi dizilmesiyle oluşan yapı. biçiminde dizilir, kalp veya oval şekilli, koyu yeşil ve kadifemsi tüylerle kaplıdır. Yaprak sapları etli ve kırılgan yapıdadır, bu özellik bitkinin yaprak çeliğiyle kolayca çoğaltılmasını sağlar. Beş loplu, hafif asimetrik çiçekleri mor, mavi, pembe ve beyazın çeşitli tonlarında olur, sarı renkli belirgin polen keseleri çiçeğin ortasında öne çıkar. Meyvesi ince ve burulmuş bir kapsül biçimindedir, cins adı Streptocarpus da Yunanca “burulmuş” ve “meyve” sözcüklerinden türetilmiştir.

Doğal ortamında nemli, gölgeli ve kayalık yüzeylerde, orman örtüsünün filtrelediği düşük ışık altında yetişen bir litofitKaya yüzeylerinde ve kaya çatlaklarında yetişen bitki.tir. Çiçeklerindeki gözenekle açılan polen keseleri vızıltı tozlaşmasıArıların uçuş kaslarını titreştirerek çiçekteki poleni silkelemesiyle gerçekleşen tozlaşma biçimi. mekanizmasına uyum sağlamıştır, enantiostiliBir çiçekte dişicik borusunun sağa ya da sola kıvrılması. Her iki yön aynı bitkide görülür ve çapraz tozlaşmayı kolaylaştırır. de çapraz tozlaşmayı kolaylaştırır. Doğada tohumla üremesinin yanı sıra kültürde yaygın olarak yaprak çeliğinden vejetatifTohum yerine bitkinin yaprak, gövde ya da kök gibi bir parçasından yeni bir bitki elde edilerek yapılan. yolla çoğaltılır.

1892 yılında Alman sömürge yöneticisi Baron Walter von Saint-Paul-Illaire tarafından Usambara Dağları’nda keşfedilmiş, tohumları Almanya’ya gönderilerek 1893’te botanikçi Hermann Wendland tarafından Saintpaulia ionantha adıyla bilim dünyasına tanıtılmıştır. Kısa sürede Avrupa ve Kuzey Amerika’da popülerlik kazanan bitki, günümüzde dünyanın en çok yetiştirilen iç mekân süs bitkilerinden biri hâline gelmiştir, binlerce farklı yaprak ve çiçek formuna sahip kültivarİnsanlar tarafından seçilerek ya da melezlenerek geliştirilmiş, belirli özellikleri korunan bitki çeşidi. geliştirilmiştir. Amerikan Afrika Menekşesi Derneği, bu grubun uluslararası kültivar tescil kurumu olarak görev yapar.

Uzun süre Saintpaulia adlı ayrı bir cinste sınıflandırılan tür, moleküler filogenetikCanlıların evrimsel akrabalık ilişkilerini ve soy ağacını inceleyen çalışmalara ait olan. çalışmaların Saintpaulia‘yı Streptocarpus cinsinin içine yerleştirmesi üzerine 2012 yılında Streptocarpus ionanthus adı altında yeniden tanımlanmış, bu değişiklik 2015’te kapsamlı biçimde kabul görmüştür. Eskiden ayrı tür sayılan pek çok popülasyon, günümüzde bu türün dokuz alt türü ve bir varyeteBir türün içinde belirli bir özelliğiyle (renk, boy gibi) ayrılan doğal çeşit. Alt türden daha düşük bir sınıflandırma düzeyidir.si olarak değerlendirilir.

Doğal yayılış alanı, Tanzanya’daki Doğu Yayı Dağları’nın sınırlı ve parçalı orman kalıntılarıyla kısıtlıdır. Tarım ve odun kesimi nedeniyle yaşanan orman tahribatı, özellikle Tanga çevresindeki düşük rakımlı popülasyonları ciddi biçimde tehdit eder, türün doğadaki varlığı bugün büyük ölçüde Amani Doğa Rezervi gibi korunan alanlarla sınırlı kalmıştır.