Moğol Yaban Atı

Equus przewalskii

Familya: Atgiller (Equidae)

Cins: Equus

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Asya Yaban Atı, Przewalski Atı, Takhi
İngilizce
Przewalski's Horse, Takhi, Mongolian Wild Horse, Dzungarian Horse

Orta Asya’nın bozkır ve yarı çöl bölgelerine özgü, evcilleştirme sürecinden hiç geçmemiş tek yaşayan yaban at alt türü olan bir toynaklı memelidir.

Evcil attan daha tıknaz ve kısa yapılıdır, omuz yüksekliği yaklaşık 122-142 santimetre, ağırlığı ise ortalama 300 kilogram civarındadır. Soluk sarımsı-kahverengi renkli postu karın bölgesinde açık renge döner, yelesi dik ve siyah, kuyruğu ise evcil attan daha uzun kıllı ve koyu renklidir. Bacakları kısa, başı iri ve kulakları küçüktür. Evcil atın 64 kromozomuna karşılık 66 kromozom taşır.

Baskın bir aygırın yönettiği küçük aile grupları hâlinde yaşar, bekâr erkekler ise ayrı sürüler oluşturur. Oldukça ürkek bir hayvandır, insana yaklaşmaya izin vermez, su kaynaklarına genellikle gün doğumunda veya akşamüzeri yaklaşır, günün geri kalanında açık alanlardan uzaklaşarak dağılır.

1960’ların sonunda doğada neslinin tükendiği kabul edilir, günümüzdeki tüm bireyler hayvanat bahçelerinde toplanan bir avuç yakalanmış birey ile birkaç evcil attan üretilen bir popülasyondan türemiştir. 1990’lardan itibaren Moğolistan’daki Hustai Millî Parkı başta olmak üzere çeşitli koruma alanlarına yeniden yerleştirilmiştir, bu çabalar sayesinde IUCN statüsü Doğada Tükenmiş (EW) kategorisinden Tehlikede (EN) kategorisine yükseltilmiştir. Moğollar bu atı, “ruh” anlamına gelen Takhi adıyla anar ve kutsal sayar.

Türün taksonomik konumu tartışmalıdır, kimi araştırmacılar bağımsız bir tür olarak Equus przewalskii adını kullanırken, kimileri yaban atının bir alt türü olarak Equus ferus przewalskii biçiminde sınıflandırır. Evcil atlarla çiftleşerek 65 kromozomlu, döl verebilen melezler oluşturabilir.