Kulan

Equus hemionus kulan

Familya: Atgiller (Equidae)

Cins: Equus

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Türkmen Kulanı
İngilizce
Kulan, Turkmenian Kulan, Transcaspian Wild Ass, Turkmenistani Onager

Orta Asya’nın çöl, yarı çöl ve bozkır arazilerine özgü, Asya yaban eşeğinin beş alt türünden biri olan iri yapılı bir toynaklı memelidir.

Asya yaban eşeklerinin en büyük alt türlerinden biridir, boyu 200-250 santimetre, omuz yüksekliği 100-140 santimetre, ağırlığı ise 200-240 kilograma ulaşır, erkek bireyler dişilerden daha iridir. Açık kahverengi bir kürke, sırt boyunca uzanan koyu bir çizgiye ve gövdenin yanlarında, sırtında ve karnında beyaz lekelere sahiptir, dağınık siyah bir yelesi ve kuyruk ucunda bir tutam kılı bulunur. Yazın kürkü ince ve kahverengiyken kışın kalın, grimsi kahverengi bir örtüye dönüşür.

Karadaki en hızlı memelilerden biridir, saatte 70 kilometreye varan hızlara ulaşabilir. Şafak ve alacakaranlık saatlerinde daha etkindir, sıcak ve soğuk çöllerde, yarı çöllerde, bozkırlarda ve kurak otlaklarda yaşar. Otçuldur, başlıca ot ve otsu bitkilerle beslenir, gerektiğinde çalı ve ağaççıklardan da yararlanır. Fars leoparı, Hyaena hyaena ve özellikle Himalaya kurdu gibi üst düzey yırtıcılarla karşılaşması başlıca tehdit kaynaklarından biridir.

Doğal yayılışı Türkmenistan’la sınırlıdır, Kazakistan, Özbekistan ve İsrail’e yeniden yerleştirilmiştir, İsrail’deki popülasyon ise Fars yaban eşeğiyle doğal olarak melezleşmektedir. 2016 yılında Tehlikede (EN) kategorisine alınmıştır. Kaçak avlanma, et ve derisi için avlanma, yaşam alanı kaybı türün karşı karşıya olduğu başlıca tehditlerdir, kuraklık ve sert kış dönemleri de popülasyonu olumsuz etkiler.

Asya yaban eşeği türünün tanınan beş alt türünden biridir, diğerleri Moğol yaban eşeği (E. h. hemionus), Fars yaban eşeği (E. h. onager), Hint yaban eşeği (E. h. khur) ve soyu tükenmiş Suriye yaban eşeğidir (E. h. hemippus). Equus cinsi içindeki en eski ayrışan soylardan biri olan Asya yarım eşekleri (Asinus alt cinsi) grubuna dâhildir, bu grup Asya yaban eşeği ile Tibet atını da kapsar.