Scripps Dalıcı Martısı

Synthliboramphus scrippsi

Familya: Alkgiller (Alcidae)

Cins: Synthliboramphus

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Scripps Alkı
İngilizce
Scripps's Murrelet

Güney Kaliforniya’dan Aşağı Kaliforniya’nın orta kesimine uzanan açık deniz adalarında üreyen, yılın geri kalanını Kaliforniya Akıntısı sistemindeki Doğu Pasifik sularında geçiren, siyah beyaz renkli küçük bir deniz kuşudur.

Küçük başı ve ince, sivri gagasıyla tanınır. Üst tarafı koyu renkli, çenesi, boğazı ve karnı beyazdır. Yaklaşık 24 santimetre uzunluğundadır, kanat açıklığı 38-40 santimetre, ağırlığı ise 175 gram civarındadır. Yakın akrabası kara kanatlı Kaliforniya dalıcı martısına çok benzer ve onunla birlikte alkgiller familyasının en güneyde yaşayan üyeleri arasında yer alır.

Yılın büyük bölümünü denizde geçirir, karaya yalnızca üremek için çıkar ve koloniye gece döner. Diğer alklar gibi kanatlarını kürek gibi kullanarak su altında avının peşinden dalar. Ton gibi iri avcı balıkların bulunduğu sularda hamsi, sardalya ve Sebastes cinsi kayabalıklarının larvaları gibi küçük balıkları ve küçük kabukluları yer. Yıl boyunca neredeyse her zaman çift hâlinde görülür. İyi uçar ve su üzerinde koşmadan havalanabilir. Üreme mevsiminden sonra kuzeye doğru açık sulara dağılır, bu dağılım Britanya Kolombiyası’na kadar uzanır.

Kurak adalarda gevşek ve dağınık kolonilerde ürer. Yuva yapmaz, yumurtalarını kaya çatlaklarına, mağaralara veya yoğun çalıların altına bırakır. İki yumurta koyar, kuluçka yaklaşık bir ay sürer ve her iki ebeveyn de kuluçkaya yatar. Yavru, yumurtadan çıktıktan sonraki iki gün içinde yuvayı terk eder, dik yamaçlardan denize doğru koşar ve orada ebeveynlerinin çağrısıyla buluşur. Aile birlikte açık sulara yüzer. En büyük koloniler Coronado Adaları ile Santa Barbara Adası’ndadır, ayrıca Guadalupe Adası dâhil Aşağı Kaliforniya açıklarındaki birkaç adada da ürer.

2012 yılına kadar ak kanatlı Kaliforniya dalıcı martısıyla birlikte Xantus dalıcı martısı adı altında tek tür sayıldı. San Benito Adaları’ndaki ortak koloniye rağmen iki kuş arasında melezleşme kanıtının bulunmaması, yüz deseni ve gaga biçimindeki farklar, ses ve genetik ayrımlar bu ayrılığa gerekçe oldu. Ak kanatlı Kaliforniya dalıcı martısında gözün önünde ve üstünde beyaz bir hilal bulunurken, Scripps dalıcı martısında göz çevresinde küçük beyaz yaylar görülür. Tür adı, ABD’li gazete sahibi Robert Paine Scripps’e atfen verilmiştir. Alt türü yoktur.

Üreme adalarına sokulan sıçan ve yabani kedi gibi yırtıcılar ile Los Angeles’ı diğer limanlara bağlayan yoğun gemi yollarındaki petrol sızıntıları başlıca sorunlardır. Anacapa Adası’ndaki Rattus rattus popülasyonu 2001-2002 yıllarında temizlendi ve bunu izleyen yıllarda yumurtadan çıkış başarısı belirgin biçimde arttı. Çalışma, bir petrol sızıntısı davasından kalan tazminat fonuyla finanse edildi.