Gözlüklü Dalıcı Martı

Cepphus carbo

Familya: Alkgiller (Alcidae)

Cins: Cepphus

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Gözlüklü Alk
İngilizce
Spectacled Guillemot, Sooty Guillemot

Kuzeybatı Pasifik’te, Okhotsk Denizi ile Kuril Adaları’ndan Hokkaido’nun kuzey kıyılarına kadar uzanan dar bir alanda yaşayan, kayalık kıyılara bağlı orta boylu bir deniz kuşudur.

Yetişkin bir birey yaklaşık 38 santimetre uzunluğundadır, kanat açıklığı 65-69 santimetre arasında değişir, ağırlığı ise 760 grama kadar ulaşabilir. Bacakları kırmızı, gagası siyah, irisi koyu renklidir. Üreme tüylenmesinde vücut donuk isli-siyah renktedir, yüzü çevreleyen belirgin beyaz “gözlükler” bu tüylenmenin ayırt edici özelliğidir. Üreme dışı tüylenmede alt kısımlar beyazdır ve çok soluk gri-kahverengi uçlarla kaplıdır, geçiş dönemindeki bireylerde ise alt kısımlar beyazla pullu bir görünüm alır. Dişi ve erkek benzer görünümdedir, ergin olmayan bireyler ise yetişkinlerden ayırt edilebilir. Tanınan bir alt türü yoktur.

Dalarak avlanan bu tür kıyıya yakın ve genellikle 20 metreden sığ sularda beslenir, deniz tabanına yakın küçük balık ve omurgasızları avlar. Yuvasını dik deniz kayalıklarının, sarp kayalık yamaçların ve resiflerin oyuk ve çatlaklarında kurar. Dişi bir veya iki yumurta bırakır, yumurtaları her iki ebeveyn birlikte kuluçkaya yatırır. Kur yapma döneminde baş sallama, kanat çırpma ve ıslık benzeri seslerden oluşan gösteriler sergiler, koloni oluşturma eğilimi gösteren toplumsal bir türdür.

Tür genel olarak Düşük Riskli kategorisinde değerlendirilse de, Japonya’daki popülasyonunda son otuz kırk yılda azalma bildirilmiştir. İngilizcede sooty guillemot (isli görünümlü dalıcı martı) adıyla da anılır, bu ad koyu renkli tüylenmesine gönderme yapar.

Cepphus cinsi içinde üç tür bulunur, en yakın akrabası olan güvercin dalıcı martısı kanatlarındaki beyaz lekelerle ayrılırken, gözlüklü dalıcı martı yüzündeki beyaz “gözlük” deseniyle tanınır. Cins adı, Eski Yunancada soluk renkli bir su kuşunu tanımlamak için kullanılan kepphos sözcüğünden gelir.