Güneydoğu Asya’nın (Sumatra, Borneo ve Malay Yarımadası gibi) tropikal yağmur ormanlarına özgü, ayıgiller familyasının en küçük üyesi olan bir memelidir.
Omuz yüksekliği yaklaşık 70 santimetre, ağırlığı 25-65 kilogram arasındadır, erkekler dişilerden yaklaşık üçte bir oranında daha iridir. Tıknaz yapılı bir hayvandır, geniş pençeleri, güçlü kavisli tırnakları, küçük yuvarlak kulakları ve kısa bir burnu bulunur. Kürkü genellikle kısa ve parlak siyah olmakla birlikte gri ya da kızılımsı tonlara da rastlanır. Göğsünde at nalı ya da hilal biçiminde turuncu-krem renkli bir leke bulunur, bu leke türe adını verir. İçe dönük ön ayakları, düzleşmiş göğüs yapısı ve güçlü ön bacakları tırmanmaya uyum sağlamıştır, tüm ayı türleri arasında en ağaççıl olanıdır. Diğer ayı türlerine kıyasla en uzun dile sahiptir, dili 30-46 santimetreye kadar uzayabilir.
Fırsatçı bir hepçildir, beslenmesinin büyük kısmını bal arıları, akkarıncalar ve solucanlar oluşturur, meyveler de düzenli olarak tüketilir. Uzun ve keskin tırnaklarıyla çürük kütükleri parçalayarak böcek larvalarına ulaşır, uzun diliyle de arı kovanlarındaki balı çıkarır. Fırsat bulduğunda küçük kemirgenleri, kuşları, kertenkeleleri ve leşleri de yer. Genellikle geceleri aktiftir ancak insan etkisine bağlı olarak gündüz de hareket edebilir. Yalnız yaşar, dişiler yalnızca yavru bakımı sırasında sosyal davranış gösterir, ağaçlarda 2-7 metre yükseklikte güneşlenir ya da uyur. Belirli bir üreme mevsimi yoktur, gebelik gecikmeli implantasyonDöllenmiş embriyonun rahme yerleşmesinin haftalar ya da aylar boyunca ertelendiği ve doğumun uygun mevsime denk getirildiği üreme düzeni. nedeniyle uzayabilir, dişi genellikle bir ya da iki yavru doğurur.
Yaşam alanı kaybı, safra ve vücut parçaları için avcılık ile evcil hayvan ticareti nedeniyle tehdit altındadır, IUCN son 30 yılda küresel popülasyonun yüzde 30’dan fazla azaldığını tahmin eder. 1979’dan bu yana CITESYabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretini denetleyerek bu ticaretin türleri tehdit etmesini önlemeyi amaçlayan sözleşme (Vaşington Sözleşmesi). Ek II'deki türlerin ticareti izne bağlıdır. Ek I listesinde yer alır. Hindistan cevizi ve yağ palmiyesi gibi tarım ürünlerine olan düşkünlüğü, insanlarla tarımsal alanlarda çatışmasına yol açar.
Cins adı Helarctos, Yunanca helios (“güneş”) ve arktos (“ayı”) sözcüklerinden türetilmiştir ve göğsündeki güneş biçimli lekeye gönderme yapar. İki alt türü tanınır: anakara Güneydoğu Asya ve Sumatra’da yaşayan H. m. malayanus ile Borneo’ya özgü, daha küçük yapılı H. m. euryspilus.
