Avrasya’nın büyük bir bölümü ile Kuzey Amerika’ya yayılmış, kara etçilleri arasında kutup ayısından sonra en iri gövdeye sahip olan büyük bir memelidir.
Erişkin bireylerin gövde uzunluğu popülasyona göre 1-2,8 metre arasında değişir, omuz yüksekliği ise 90-150 santimetre civarındadır. Ağırlık bakımından güçlü bir cinsiyet farklılığı gösterir, erkekler dişilerden belirgin ölçüde daha ağırdır. Erkekler genellikle 135-360 kilogram arasında tartılır, kıyı bölgelerinde somon balığına erişimi olan bazı bireyler 700 kilogramı aşabilir. Kürk rengi popülasyona göre altın sarısından koyu kahverengiye, hatta neredeyse siyaha kadar değişir, güçlü pençeleri kazma ve savunma amaçlı kullanılır.
Hepçil bir beslenme düzenine sahiptir, besinlerinin büyük bölümünü otsu bitkiler, kökler, meyveler ve tohumlar oluşturur, buna ek olarak küçük memeliler, balık ve leşle de beslenir. Çoğunlukla yalnız yaşar, dişiler yalnızca yavrularıyla birlikte görülür. Sonbaharda kış uykusu öncesinde günde 90 kilograma kadar besin tüketerek yağ deposu oluşturur, kış aylarında ise bazı güney popülasyonları dışında ine çekilip vücut sıcaklığını hafifçe düşürerek uzun bir durgunluk dönemine girer.
Ekosistem içinde tepe yırtıcı ve anahtar türSayıca az olsa bile ekosistem üzerindeki etkisi çok büyük olan, yok olduğunda topluluğun yapısını ciddi biçimde değiştiren tür. konumundadır, tohum yayılımı ve besin zincirinin dengelenmesinde önemli rol oynar. Bazı Avrupa ülkelerinde ulusal sembol kabul edilir. Türkiye’de Karadeniz Bölgesi, Toroslar, İç Ege dağları ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde yayılış gösterir, ülkedeki popülasyonunun 3.000-5.000 birey arasında olduğu tahmin edilir, görülen alt tür Ursus arctos arctos‘tur.
Bilimsel ad, Latince ursus ve Yunanca arktos sözcüklerinden türetilmiştir, ikisi de “ayı” anlamına gelir. Tür, 1758 yılında Carl Linnaeus tarafından bilimsel olarak tanımlanmıştır. Alt tür sınıflandırması oldukça karmaşıktır, kaynaklar 5-15 arasında değişen sayıda alt tür kabul eder, Kuzey Amerika’daki grizli ve Ursus arctos middendorffi bunlar arasında en bilinenleridir.
