Kuzey Amerika ormanlarına özgü, kıtanın en küçük ve en yaygın dağılım gösteren ayı türü olan orta boylu bir memelidir.
Ağır yapılı gövdesi, geniş kafatası, küçük gözleri, küçük ve dik kulakları, kalın postu ve kısa kuyruğuyla tanınır, tabanıyla basarak yürür, pençeleri beş parmaklı ve geri çekilemez niteliktedir. Vücut uzunluğu 1,3-1,9 metre, omuz yüksekliği 75-110 santimetre arasında değişir, ağırlığı 60-300 kilograma ulaşır, erkek bireyler dişilerden yüzde 70’e varan oranda daha ağır olabilir. Adına rağmen post rengi oldukça değişkendir, doğu popülasyonlarında genellikle siyah gövde ve kahverengi burun görülürken, batıya doğru tarçın kahverengisi, mavi-gri (Ursus americanus emmonsii) hatta beyazımsı (Ursus americanus kermodei) renk formlarına da rastlanır.
Hepçil bir türdür, beslenmesinin yaklaşık yüzde 85’i bitkisel kaynaklardan oluşur; otlar, kökler, meyveler, kabuklu yemişler ve tomurcukları tüketir, bunun yanında böcek, arı, bal ve kütük içindeki larvaları da yer. Balık, küçük ve orta boy memeliler ile leş de besin düzenine girer, nadiren geyikgillerin yavrularını avlar. Genellikle şafak ve alacakaranlıkta etkindir ancak insan etkisinin yoğun olduğu alanlarda tümüyle gece etkin hâle gelebilir. Çiftleşme dönemi ve yavru bakımı dışında yalnız yaşar, kışın 3-7 ay boyunca inde geçirdiği bir uyku dönemine girer ve yavrular bu dönemde inde doğar. Saatte 56 kilometreye varan hızla koşabilir, ağaçlara hızla tırmanabilir, ayrıca ağaç gövdelerini pençeleyip ısırarak ve sırtını sürterek işaretleme davranışı sergiler.
Kanada’nın büyük bölümünde, ABD’nin dağlık batı kesimlerinde, Appalaş Dağları’nda ve güneybatıdan Meksika’ya uzanan alanlarda yayılış gösterir, ulaşımı güç arazileri, gür alt bitki örtüsünü ve bol meyve-tohum kaynağını barındıran orman yaşam alanlarını tercih eder, güneybatıda ise 900-3.000 metre yükseklikteki dağlık çalılık ve pinyon-ardıç ormanlarında yaşar. Avrupalıların Kuzey Amerika’ya yerleşmesinden önce yaklaşık 2 milyon bireye ulaştığı tahmin edilen popülasyonu, yaşam alanı kaybı ve kontrolsüz avlanma yüzünden bir dönem 200 bin civarına gerilemiş, günümüzde ise 800 binin üzerindeki birey sayısıyla toparlanmış durumdadır.
