Dalıcı Martı

Uria aalge

Familya: Alkgiller (Alcidae)

Cins: Uria

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Alk
İngilizce
Murre, Guillemot

Kuzey Atlantik ve Kuzey Pasifik’in alçak Arktik ve boreal sularında dairesel bir dağılım gösteren, zamanının büyük bölümünü açık denizde geçiren iri yapılı bir alk türüdür.

Kanat açıklığı 64-71 santimetre olup, koyu, uzun ve ince bir gagaya, koyu grimsi-siyah bacak ve ayaklara sahiptir. Üreme döneminde tüyleri penguen benzeri bir görünüm sergiler, baş ve sırt koyu, karın kısmı beyazdır. Üreme dışı dönemde yanaklar ve boğaz beyazlaşır, göz arkasından geriye uzanan koyu bir çizgi belirginleşir. Kuzey Atlantik popülasyonunda görülen bridled adlı varyant, göz çevresinde başın arkasına uzanan ek bir halka taşır. Civcivler hav tüyleriyle yumurtadan çıkar, sırtları siyahımsı kahverengi, altları beyazdır, çıktıklarında 55-95 gram ağırlığındadır.

Başlıca balıkla beslenen bu kuş, kanatlarını su altında adeta uçarcasına kullanarak avlanır, genellikle 30-60 metre derinliğe dalar, 180 metreye kadar dalışlar kaydedilmiştir. Bir seferde bir dakikaya kadar su altında kalabilir, sprat ve zagalos gibi küçük sürü balıklarını tercih eder. Düz uçuşta hızlı fakat çevik değildir, küçük kanatları ve nispeten ağır gövdesi nedeniyle havalanmak için su yüzeyinde koşarak hız alması gerekir.

Yoğun kayalık kıyı ve ada kolonilerinde üreyen tür yuva yapmaz, tek yumurtasını çıplak kaya çıkıntısı üzerinde ayakları arasında kuluçkaya yatırır, komşu çiftler birbirine bitişik hâlde kuluçkaya yatabilir. Yumurta yaklaşık 30 günde açılır, civciv 10 günlükten itibaren vücut sıcaklığını düzenleyebilir hâle gelir. Yumurtadan çıktıktan yaklaşık 20 gün sonra henüz uçamayan yavru, erkek ebeveyninin eşliğinde kayalıktan denize doğru kayarak ve kanat çırparak iner. İlk üreme 4-6 yaşında gerçekleşir.

Ustura gagalı alk, küçük dalıcı martı ve soyu tükenmiş büyük dalıcı martı ile birlikte Alcini oymağını oluşturur. Guillemot ortak adını Cepphus cinsiyle paylaşsa da bu cinsle yakın akraba değildir. Küresel ölçekte tehdit altında sayılmasa da Avrupa’da bazı bölgesel popülasyonları petrol kirliliği, balık ağlarına takılma ve tarihsel yumurta toplama baskısı nedeniyle azalma göstermiştir.