Amur Akçaağacı

Acer tataricum subsp. ginnala

Familya: Akçaağaçgiller (Sapindaceae)

Cins: Acer

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
İngilizce
Amur Maple, Ginnala Maple

Moğolistan’ın en doğusundan Kore ve Japonya’ya, kuzeyde ise Rusya Uzak Doğusu’ndaki Amur Nehri vadisine kadar uzanan kuzeydoğu Asya’ya özgü, yaprak döken bir çalı ya da küçük ağaçtır.

Boyu 3-10 metre arasında değişir, gövde çapı 20-40 santimetreye ulaşır ve ince dallara sahiptir. Kabuğu ince, donuk gri-kahverengi, genç hâlde düz olup yaşlandıkça sığ çatlaklar oluşturur. Karşılıklı dizilişli, basit yaprakları 4-10 santimetre uzunluğunda, 3-6 santimetre genişliğindedir, üç ya da beş loplu ve derin avuç içi biçiminde parçalıdır, üst yüzeyi parlaktır, lopları kabaca ve düzensiz dişlidir. Yapraklar sonbaharda parlak turuncu-kızıl bir renk alır, ince ve genellikle pembemsi bir sap üzerinde durur. Çiçekleri sarı-yeşil renkte, 5-8 milimetre çapında olup yapraklarla birlikte ilkbaharda açılan yayvan salkımlar hâlinde toplanır. Meyvesi, 8-10 milimetre uzunluğunda ve 1,5-2 santimetrelik kanada sahip, yaz sonu ile sonbahar başında olgunlaşan çift kanatlı kızılımsı bir samaradır.

Soğuğa dayanıklılığı akçaağaç türleri arasında en yüksek olanlardan biridir, rüzgâra ve kuraklığa karşı toleranslıdır, geniş bir toprak yelpazesine ve pH aralığına uyum sağlar. En iyi gelişimini tam güneş ya da hafif gölge ve serin yaz iklimlerinde gösterir. Kültüre alındığı, doğal yayılış alanı dışındaki bazı bölgelerde (Belçika, Kanada, Danimarka, İtalya gibi) kültürden kaçarak doğallaşmış örneklerine rastlanır.

Bahçe, park ve refüj ağacı olarak dünya genelinde yaygın biçimde yetiştirilir, sonbahar renk değişimi ve bonsai uygulamalarına elverişliliği nedeniyle tercih edilir, İngiltere’de Royal Horticultural Society’nin Bahçe Liyakat Ödülü’nü almıştır. Yaprak ve dal ekstreleri üzerine yapılan güncel araştırmalarda, UV kaynaklı cilt yaşlanmasını yavaşlatıcı etkiler bulunduğu rapor edilmiştir.

Bilim insanları bu bitkiyi kimi zaman Tatar akçaağacının bir alt türü, kimi zaman ise Acer ginnala adıyla ayrı bir tür olarak ele alır. Kafkasya, Türkiye ve Güneydoğu Avrupa’da doğal yayılış gösteren adaş alt tür Acer tataricum subsp. tataricum‘dan, parlak ve derin loplu yapraklarıyla ayrılır; o alt türün yaprakları mat ve loplanmamış ya da çok sığ loplanmıştır, iki alt tür arasında yaklaşık 3000 kilometrelik bir coğrafi boşluk bulunur.