Yazılı Dalıcı Martı

Brachyramphus marmoratus

Familya: Alkgiller (Alcidae)

Cins: Brachyramphus

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Yazılı Alk
İngilizce
Marbled Murrelet

Kuzey Pasifik’e özgü olan bu tür, Alaska’nın güneyinden orta Kaliforniya kıyılarına kadar uzanan sahil şeridinde yaşayan küçük ve tıknaz bir deniz kuşudur.

Boyu yaklaşık 25 santimetredir, ince ve siyah bir gagaya, sivri kanatlara sahiptir, tüy örtüsü mevsime göre büyük farklılık gösterir. Üreme dönemi dışındaki tüylenmede alt kısımları beyaz, tepe, ense, kanat ve sırt kısmı siyahtır. Üreme döneminde ise hem gövde hem yüz kahverengi benekli bir görünüm alır. Yakın akrabası olan çilli dalıcı martıya çok benzer ancak ondan daha kısa gagalı ve biraz daha küçüktür, kış tüylenmesinde boynunda beyaz bir yaka bulunur.

Denizde beslenir, dalarak küçük balık ve omurgasızları avlar. Başlıca av türleri arasında kum yılanbalıkları, Clupea pallasii, Mallotus villosus ve Cymatogaster aggregata ile kril türleri yer alır. Kıyıdan 500 metre içinde beslenir, gün boyu ve gece de av arayabilir. Diğer alkgil türlerinin aksine büyük sürüler hâlinde değil, genellikle çiftler hâlinde beslenir.

Üreme davranışı familyadaki diğer türlerden oldukça farklıdır, kayalıklarda koloniler hâlinde ya da yer altı yuvalarında değil, kıyıya yakın çok yaşlı ladin, huş ladini, Duglas göknarı ve kızılağaç gibi iğne yapraklı ağaçların yosunlu dallarında tek başına yuva yapar, bazen kıyıdan 80 kilometre kadar içeride bile yuvalanabilir. Tek yumurtasını bu dallardaki yosun veya liken tabakasına bırakır, ağaç bulunmayan kuzey popülasyonlarında ise yer üstünde kayalıklar arasında yuva kurar. Yumurta yaklaşık bir ay kuluçkaya yatırılır, yavru yaklaşık 40 gün beslendikten sonra yalnız başına doğrudan denize uçarak yuvadan ayrılır. Bu ağaç üstü yuvalama davranışı, ilk kez 20. yüzyılın son çeyreğinde keşfedilene kadar uzun süre bilim insanları için bir bilmece olarak kalmıştır.

19. yüzyılın ikinci yarısından bu yana yuvalama yaptığı çok yaşlı orman alanlarının kesilmesi popülasyonunu ciddi biçimde azaltmıştır, bu nedenle tür Amerika Birleşik Devletleri’nde orman koruma hareketinin sembol türlerinden biri hâline gelmiştir. İnsan varlığının artmasıyla birlikte Cyanocitta stelleri ve Corvus corax gibi türlerin yumurta ve yavru avcılığı da artış göstermiştir. 1992 yılında ABD’de Nesli Tükenmekte Olan Türler Yasası kapsamında tehdit altındaki tür olarak listelenmiştir, küresel popülasyonu ise gerilemeye devam etmektedir.