Tuna Somonu

Hucho hucho

Familya: Alabalıkgiller (Salmonidae)

Cins: Hucho

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Tuna Somu, Tuna Som Balığı
İngilizce
Huchen, Danube Salmon, Danube Trout, Sulec, Redfish

Orta ve Güneydoğu Avrupa’daki Tuna Nehri havzasına özgü, soğuk ve hızlı akan büyük nehirlerde yaşayan bir balıktır.

İnce, neredeyse silindirik bir gövdeye sahiptir, sırtı kızılımsı kahverengi tonda olup üzerinde X veya hilal biçimli koyu lekeler bulunur, karın kısmı gümüşi-gri, yüzgeçleri ise kızılımsı renktedir. Boyu 1,5 metreye, ağırlığı 50 kilogramın üzerine çıkabilir, kayıtlara geçmiş bazı bireyler 135 santimetre uzunluğa ve 26 kilogramın üzerinde ağırlığa ulaşmıştır.

Ekosisteminin tepe yırtıcısı konumundadır. Yavru bireyler su böceği larvalarıyla beslenirken, erişkinler başta gölge balığı olmak üzere küçük balıkları, zaman zaman kabuklu ve su böceklerini avlar. Pusuya yatarak avlanır, nehir yatağındaki engellerin arkasında veya derin, gölgeli sularda beklediği avına ani saldırılar düzenler. Bekası için soğuk, yüksek oksijenli ve derin havuzlar barındıran akarsulara ihtiyaç duyar.

Eşeysel olgunluğa 4-5 yaşında ulaşır, ilkbaharda su sıcaklığı 6-9 santigrat dereceye çıktığında uygun kollara göç ederek üremeye başlar. Dişi birey çakıllı zeminde yuva açar ve buraya binlerce yumurta bırakır, yavrular sığ ve sakin bölgelerde bir süre kaldıktan sonra ana nehre dağılır. Yirmi yılı aşan bir ömre sahiptir.

Tarihsel olarak yayılış alanı güney Almanya ve Avusturya’dan başlayıp Macaristan, Slovakya ve Balkanlar boyunca uzanırken, günümüzde parçalanmış popülasyonları büyük ölçüde Batı Balkanlar’da (Bosna-Hersek, Karadağ ve çevresi) varlığını sürdürür. Baraj yapımı ve nehir düzenlemeleri göç yollarını kesip habitatını parçaladığından, aşırı avlanmayla birlikte başlıca tehdit unsurları arasında sayılır, akarsu doğallığının bozulmamış olduğu yerlerde tür bir gösterge balık olarak da kabul edilir. Olta balıkçılığında tutkuyla peşine düşülen bir tür olması nedeniyle bazı ülkelerde av kotası ve yakala-bırak uygulamalarıyla korunmaya çalışılır.

Hucho cinsinin tip türüdür, aynı alt familyada yer alan Pasifik alabalıkları ve lenoklarla yakın akrabadır. Bir zamanlar aynı cinste sınıflandırılan Hucho perryi, genetik veriler ışığında ayrı ve monotipik Parahucho cinsine taşınmıştır.