Su Akçaağacı

Acer spicatum

Familya: Akçaağaçgiller (Sapindaceae)

Cins: Acer

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
İngilizce
Mountain Maple, Dwarf Maple, White Maple, Moose Maple

Kuzey Amerika’nın kuzeydoğusuna özgü, Saskatchewan’dan Newfoundland’a, güneyde Pensilvanya’ya kadar uzanan bir alanda, Appalaş Dağları’nın yüksek kesimlerinde ise Georgia’ya kadar yayılan, çalı görünümlü küçük bir ağaçtır.

Kısa ve eğri gövdesi tabana yakın birkaç yükselen dala ayrılır, küçük ve yuvarlak bir taç oluşturur, boyu genellikle 3-7,5 metre arasında değişir. İnce, kırmızımsı-kahverengi kabuğu düz ya da hafif oluklu bir yapıdadır. Karşılıklı dizilmiş basit yapraklar 3, bazen 5 loplu olup kaba dişlidir, tabanı hafifçe kalp biçimlidir, üst yüzeyi belirgin şekilde buruşuk bir dokuya sahiptir. Yapraklar sonbaharda parlak sarı, turuncu ya da kırmızı renk alır. Dik duran, yeşilimsi-sarı çiçek salkımları yapraklar tam gelişimini tamamladıktan sonra, haziran ayında açar. Kırmızımsı-kahverengi, çift kanatlı ve U biçiminde birleşik meyveleri 2-3 santimetre uzunluğundadır, yaz sonu ile sonbahar başında olgunlaşır.

Nemli, iyi drene olan, besin bakımından zengin topraklarda, kayalık yamaçlarda, dere kenarlarında, vadilerde, kaya yüzeylerinde ve orman bataklıklarında yetişir, geniş yapraklı ormanların alt katmanında koloni oluşturur. Gölgeye toleranslıdır ve yavaş büyür. Yaprak döküntüsü altında kalan yayılmış dalları köklenip yeni sürgünler verebilir, bu da açılan arazilerde geçilmez çalılıklar oluşmasına yol açar, kök sisteminden de güçlü biçimde yeniden sürebilir. Bu özellikleriyle dere kıyılarındaki ve dik yamaçlardaki erozyonu önlemede önemli bir rol oynar. Kabuğu geyik, kunduz ve tavşan gibi memeliler tarafından, tomurcukları ise orman tavuğu türleri tarafından tüketilir, Alces alces için şeker akçaağacından daha lezzetli fakat kırmızıakçaağaçtan daha az tercih edilen bir besin kaynağıdır. Özsuyu şeker içerir ve kaynatılarak akçaağaç şurubu üretiminde değerlendirilebilir.

Süs bitkisi olarak nadiren yetiştirilir, kültüre alınmış örnekleri büyük ölçüde botanik koleksiyonlarıyla sınırlıdır. Kuzey Amerika’nın bazı yerli halkları, genç sürgünlerini şap ile kaynatarak elde ettikleri karışımı duman kaynaklı göz tahrişini gidermek amacıyla kullanmıştır.

Tür epiteti spicatum, Latince “başaklı” anlamına gelir ve yaprakların tam gelişimi ardından beliren, başak biçimindeki çiçek kümelerine gönderme yapar. Acer cinsinin Spicata seksiyonu içinde sınıflandırılır.