Sakallı Dalıcı Martı

Aethia pygmaea

Familya: Alkgiller (Alcidae)

Cins: Aethia

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Sakallı Alk
İngilizce
Whiskered Auklet

Kuzey Pasifik’te Aleut, Komandor ve Kuril adaları boyunca uzanan kayalık, volkanik adalarda yaşayan küçük yapılı bir deniz kuşudur.

Alkgiller familyasının en küçük üyelerinden biridir, ondan yalnızca yakın akrabası cüce dalıcı martı daha küçüktür. Üreme dönemindeki bireylerde parlak turuncu bir gaga, yüzde ince beyaz bıyık tüyleri ve öne doğru sarkan püsküllü siyah bir ibik bulunur, üreme dışı dönemde ise ibik kısalır ve beyaz bıyıklar büyük ölçüde azalır. Tüyleri koyu, neredeyse siyahımsı renktedir ve belirgin bir turunçgil kokusu taşır. Tür monotipiktir.

Göç etmeyen, yıl boyunca üreme adalarında kalan yerleşik bir türdür, ailenin çoğu üyesinin aksine yıl boyunca karada tüner. Kıyıya genellikle 16 kilometreden yakın mesafede, gelgit akıntılarının avını yoğunlaştırdığı bölgelerde beslenir. Yaz aylarında başta Neocalanus plumchrus olmak üzere kopepodlarla beslenir, sonbahar ve kışta ise kril türlerine geçiş yapar. Kayalık çatlaklara tek yumurta bırakır, diğer sakallı dalıcı martı çiftleriyle ve başka koloni oluşturan deniz kuşlarıyla gevşek koloniler kurar, kuluçka ve yavru bakımını her iki ebeveyn birlikte üstlenir. Yüzündeki bıyık tüylerinin, geceleri yuvasına giden ve yuvasından çıkan yolu bulmasına yardımcı olduğu düşünülür.

Yerleşim adalarına insan eliyle taşınan Vulpes lagopus bireyleri ve sıçanlar popülasyonu olumsuz etkilemiştir, tahmini popülasyonu 100.000-250.000 birey arasındadır. Geceleri balıkçı teknelerinin ışıklarına yönelmesi de türü tehdit eden bir başka etkendir. Bilinen kolonilerin büyük bölümü Alaska Deniz Ulusal Yaban Hayatı Sığınağı sınırları içinde yer alır. Türün farklı uçlarındaki popülasyonlar başlangıçta ayrı iki tür olarak tanımlanmış, sonraki araştırmalar ise doğu-batı yönünde artan ölçümlerle tek bir türün klinal varyasyonu olduğunu göstermiştir.

Tür ilk kez 1789’da Alca pygmaea adıyla tanımlanmış, daha sonra Alman doğa bilimci Blasius Merrem’in 1788’de kurduğu Aethia cinsine aktarılmıştır. Cins adı Aethia, Aristoteles’in bahsettiği tanımlanamamış bir deniz kuşuna işaret eden Eski Yunanca aithuia sözcüğünden gelir, tür epiteti pygmaea ise Latincede cüce anlamındaki pygmaeus sözcüğünden türetilmiştir. En çok karıştırıldığı tür; daha iri gövdeli, daha kalın gagalı ve ibiği çok daha küçük ya da hiç bulunmayan kahküllü dalıcı martıdır.