Kaliforniya At Kestanesi

Aesculus californica

Familya: Akçaağaçgiller (Sapindaceae)

Cins: Aesculus

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
İngilizce
California Buckeye, California Horse Chestnut

Kaliforniya’nın kıyı sıradağları, Tehachapi ve Sierra Nevada eteklerinden güneybatı Oregon’a kadar uzanan bir yayılışa sahip, çoğunlukla çok gövdeli büyüyen bir çalı ya da küçük ağaçtır.

Boyu 4 ila 12 metre arasında değişir, gri kabuğu sıklıkla likenler ve yosunlarla kaplıdır, tacı genişliği kadar yüksekliğe ulaşır. Beş, nadiren yedi yaprakçıktan oluşan avuç biçimli bileşik yaprakları taşır, her bir yaprakçık 6-17 santimetre uzunluğunda, ince dişli kenarlı ve özellikle ilkbaharda tüylü yüzeylidir. Çiçekleri hoş kokulu, beyazdan soluk pembeye değişen renklerde olup 15-20 santimetre uzunluğunda, 5-8 santimetre genişliğinde dik salkımlar hâlinde açar. Meyvesi pürüzsüz, armut biçimli, derimsi bir kapsüldür, içinde bir ila üç adet parlak kahverengi tohum barındırır, bu tohumlar geyik gözünü andıran soluk bir izle tanınır. Bireyler 250-300 yıla varan bir ömre sahiptir.

Yaz kuraklığına ve sıcağına karşı yapraklarını erken döken, hatta bazı yıllarda temmuz gibi erken bir tarihte tamamen çıplaklaşan bir türdür, buna karşılık kışın sonunda diğer bitkilerden önce yapraklanarak nemli kış-ilkbahar döneminde büyümesini tamamlar ve yaz ortasında durgunluğa girer. Kabuk, yaprak, gövde, meyve ve tohumları toksik glikozit bileşikleri içerir, bu nedenle tüm bitki insanlar için zehirlidir. Çiçeklerinin nektar ve poleni yerli olmayan bal arıları için zehirlidir ve kanatları ile bacakları biçimsiz gelişen arı yavrularına yol açar, buna karşın yerli tozlaştırıcılar olan yaban arıları, kelebekler ve sinek kuşları bu türün çiçeklerinden zararsızca yararlanır. Sincap ve dağ sincapları ise tohumlarını tüketebilir.

İngilizce adını, kabuğundan ayrıldığında bir geyiğin gözüne benzeyen tohumlarından alır. Pomo, Miwok, Chumash ve Costanoan gibi yerli Kaliforniya toplulukları, tohumlarındaki zehri uzun kaynatma ve yıkama işlemleriyle giderdikten sonra meşe palamudu unu gibi işleyerek gıda kaynağı olarak kullanmıştır. Süs bitkisi olarak peyzajda değer görse de, nektarının bal arılarına zararı nedeniyle arı kovanlarının yakınına dikilmesi önerilmez.