İran Akçaağacı

Acer velutinum

Familya: Akçaağaçgiller (Sapindaceae)

Cins: Acer

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
İngilizce
Persian Maple, Velvet Maple

Azerbaycan, Gürcistan ve kuzey İran’a özgü olan bu tür, nemli Hazar-Hirkan ormanlarında ve doğu Gürcistan’ın bazı kesimlerinde yetişen, yaprak döken uzun boylu bir ağaçtır.

Boyu 40 metreyi aşabilir, genç bireylerde düz ve gri olan kabuk yaşlandıkça pullanır. Dalcıkları tüysüz, morumsu kırmızıdan kahverengiye değişen tonlardadır, tomurcukları uzun yumurta biçimli olup az veya çok sayıda kiremitvari pulla kaplıdır. Kâğıtsı dokulu yaprakları geniş beşgen şeklinde, tabanı kalp biçimlidir, 10-25 × 15-25 santimetre boyutlarında beş loba ayrılır, yan loplar yayılırken taban lopları daha küçük kalır. Yaprak kenarları kabaca dişlidir, üst yüzey koyu yeşil, alt yüzey ise daha soluk renkli olup özellikle damarlar boyunca tüylenme görülür. Yaprak sapı 10-25 santimetre uzunluğunda ve kırmızımsıdır, sonbaharda yapraklar sarı renk alır.

Yakın akrabası olan dağ akçaağacından çiçek durumunun yapısıyla kolayca ayırt edilir, İran akçaağacında çiçekler dik duran salkımlar hâlinde açarken dağ akçaağacında sarkık salkımlar oluşur. Ayrıca daha iri yaprakları, daha uzun yaprak sapları ve koyu kahverengi tomurcuklarıyla da ondan ayrılır.

Kafkasya’nın relikt ormanlarının karakteristik bir bileşenidir, kayın, gürgen, kestane ve Alnus subcordata gibi türlerle birlikte karışık ormanlar oluşturur, daha yüksek kesimlerde ise huş ormanlarının üst sınırına kadar çıkabilir. Botanik bahçelerinde ve arboretumlarda süs ağacı olarak da yetiştirilir.

Tür ilk kez 1846 yılında İsviçreli botanikçi Pierre Edmond Boissier tarafından tanımlanmıştır. Acer insigne ve Acer pulchrum gibi çok sayıda eş anlamlısı bulunur, var. glabrescens ve var. vanvolxemii gibi bazı varyeteleri de tanınır.