Hadada Aynağı

Bostrychia hagedash

Familya: Aynakgiller (Threskiornithidae)

Cins: Bostrychia

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Hadada İbisi
İngilizce
Hadada Ibis, Hadeda Ibis

Sahraaltı Afrika’ya özgü, sulak alan kenarlarından açık çayırlıklara, savanlara ve giderek kentsel parklara kadar geniş bir yaşam alanı yelpazesinde bulunan orta-büyük boylu bir kuştur.

Boyu yaklaşık 76 santimetreye, ağırlığı 1,2 kilograma ulaşır, erkek ve dişi benzer bir tüy örtüsüne sahiptir. Gri ile kahverengi arası tüylerinin üzerinde, kanat örtü tüyleriKuşlarda kanadın, kuyruğun ve kulak açıklığının üstünü örten, uçuş tüylerinin köklerini de gizleyen küçük tüyler.nde yeşil ya da mor parıltılı sedefimsi bir yansıma bulunur. Kalın bacakları ve uzun, aşağı kıvrık, gri-siyah renkli gagasıyla tanınır, üreme döneminde gaganın üst yarısında ve ayak parmaklarının üst yüzeyinde kırmızı bir leke belirir. Yanaklarını yatay biçimde geçen, ağız köşelerine ulaşmayan ince beyaz bir çizgi “bıyık” olarak adlandırılır. Geniş ve güçlü kanatları, sık ağaç örtüsü içinde bile hızlı kalkış ve çevik uçuş yapmasına olanak tanır.

Dokunma duyusuna görme duyusundan daha çok güvenerek beslenir, uzun ve duyarlı gagasını toprağa daldırarak böcek, kırkayak, solucan ve diğer omurgasızların yanı sıra küçük kabuklular ve sürüngenleri avlar. Genellikle çift ya da birkaç düzine bireyden oluşan küçük gruplar hâlinde dolaşır, geceleri ise ağaçlarda yüz bireye varan topluluklar hâlinde tüner. Özellikle sabah ve akşam uçuşlarında duyulan yüksek sesli, “ha-da-da” biçiminde tanımlanan çağrısıyla tanınır. Göç etmez ancak kuraklık dönemlerinde yağış izleyerek konargöçer hareketler sergiler. Ağaçlandırma ve sulama uygulamalarının artmasıyla güney Afrika’daki yayılış alanı genişlemiştir, tarım arazilerinde ve bahçelerde insana yakın biçimde beslenir.

Toprağı eşelerken havalandırması ve çim köklerine zarar veren güve ile böcek larvalarını tüketmesi nedeniyle golf sahalarında ve bahçelerde memnuniyetle karşılanır. Yüksek sesli çağrısı birçok Afrika toplumunda kültürel bir anlam taşır, Lesotho’nun bazı bölgelerinde yağmurun yaklaştığına işaret sayılır. Xhosa halkı türü, kutsal aynaktan ayırt etmek amacıyla “kara aynak” anlamına gelen ing’ang’ane adıyla anar, birçok Afrika dilindeki adı da çağrısını taklit eden yansıma sözcüklerden oluşur. Sömürge dönemi avcıları tarafından lezzetli bir av kuşu olarak değerlendirilmiştir.

Tek eşli bir türdür, çiftler ağaçlarda dallardan örülü sepet biçimli yuvalar kurar ve genellikle yıldan yıla aynı yuva alanına döner. Bir kuluçkada 1-5 yumurta bulunur, yaklaşık 26 gün süren kuluçkaya her iki ebeveyn de katılır, yavrular kusularak beslenir ve yaklaşık 33 günde uçmaya başlar. Zambezi Nehri’nin güneyinde yaşayan, daha soluk renkli ve kısa gagalı nominat alt tür B. h. hagedash‘ın yanı sıra, daha kuzeydeki popülasyonları temsil eden ve daha iri, uzun gagalı B. h. brevirostris ile B. h. nilotica alt türleri tanımlanmıştır. Tür başlangıçta monotipikAltında alt tür ya da başka bir alt grup bulunmayan, tek bir tür olarak kabul edilen takson. Hagedashia cinsi altında sınıflandırılmış, daha sonra Bostrychia cinsine dâhil edilmiştir.