Alp Alabalığı

Salvelinus alpinus

Familya: Alabalıkgiller (Salmonidae)

Cins: Salvelinus

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Alp Alası
İngilizce
Arctic Char, Arctic Charr

Kuzey Yarımküre’nin arktik ve subarktik kıyı sularıyla dağ göllerinde sirkumpolar bir yayılış gösteren, dünyanın en kuzeyde yaşayan tatlı su balığı unvanını taşıyan soğuk su türüdür.

Sırt kısmı koyu renkli, karın kısmı ise kırmızı, sarı veya beyaza kadar değişen tonlardadır. Türde belirgin bir boyut dimorfizmi görülür, cüce formlar 0,2-2,3 kilogram ağırlığında ve ortalama 8 santimetre uzunluğundadır, dev formlar ise 2,3-4,5 kilogram ağırlığında ve ortalama 40 santimetre uzunluğa ulaşır, bazı bireyler 9 kilogramı aşabilir. Aynı gölde yaşayan popülasyonlar bile beslenme biçimine göre farklı gövde yapısı, ağız konumu ve solungaç tarağı sıklığı geliştirebilir, pelajik zooplanktonla beslenen formlar akıcı gövdeli ve uzun solungaç taraklıyken, bentik formlar daha tıknaz gövdeli ve alt konumlu ağızlıdır.

Popülasyonları gölde yaşayan, nehirde yaşayan veya anadrom olabilir, anadrom bireyler yaz aylarında denize göç edip yumurtlama döneminde tatlı sulara geri döner. Beslenme alışkanlığı fırsatçıdır ve bulunduğu ortama göre değişir, göllerde çoğunlukla zooplankton, böcek larvaları ve diğer bentik omurgasızlarla beslenirken, deniz ortamındaki bireyler kopepod ve kril gibi organizmaları tüketir, büyüdükçe küçük balıklara ve balık yumurtalarına yönelen piskivor bireylere de rastlanır. Kutup gecelerinde buz altında bile aktif kalarak beslenmeyi sürdürebilir.

İnuit halkları için geleneksel bir besin kaynağıdır ve Kanada Arktik bölgesinde, özellikle Nunavut’taki Cumberland Körfezi ve Cambridge Bay çevresinde önemli bir ticari balıkçılık konusudur. İskandinav ülkelerinde yoğun biçimde avlanır, Sibirya’da ise golets adıyla bilinir. 1970’lerin sonundan bu yana akvakültür çalışmalarına konu olmuştur. Büyük Britanya ve İrlanda’da nadir rastlanan bir tür olup derin, soğuk buzul göllerinde yaşar ve su asitleşmesinden olumsuz etkilenir, başka sulara sokulduğunda ise Salvelinus elgyticus ve Salvelinus svetovidovi gibi endemik türler için tehdit oluşturabilir.

Cins adı Salvelinus, alabalık için kullanılan eski bir isimden türemiştir ve Almanca “küçük somon” anlamına gelen Saibling sözcüğüyle aynı köke dayanır. Tür ilk olarak 1758 yılında Carl Linnaeus tarafından Salmo alpinus adıyla tanımlanmıştır. Salvelinus cinsi içindeki tür sınırları tartışmalıdır.