Akdeniz Akkarıncası

Reticulitermes lucifugus

Familya: Yer Altı Akkarıncasıgiller (Heterotermitidae)

Cins: Reticulitermes

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
Akdeniz Termiti
İngilizce
Mediterranean Termite

Güney Avrupa, Akdeniz havzası ve Batı Asya’nın çeşitli bölgelerinde toprak altında geniş koloniler kuran bir böcektir.

Koloni, işlevlerine göre farklılaşmış kastlardan oluşur. İşçi bireyler kanatsız, cinsel olarak olgunlaşmamış ve gözsüzdür, yuva inşası ve bakımı, yavru ile asker ve kraliyet çiftinin beslenmesi, yiyecek arama tünellerinin açılması gibi görevleri üstlenir. Askerler güçlü sklerotize kafalara ve savunma salgısı üreten uzamış çenelere sahiptir, kalıcı olarak kısır kalır ve yalnızca koloni savunmasına adanır. Kanatlı üreme bireyleri henüz kanatlarını taşıyan erişkinlerdir, yeni kraliçe ve kral olabilir, kanatları yere indikten kısa süre sonra dökülür. Boyut kasta göre değişir, kanatlı bireyler kanatlarıyla birlikte 10-12 milimetre, kanatsız hâliyle yaklaşık 6 milimetredir, askerler ise 4-5 milimetre uzunluğunda ve soluk sarımsı-gri renktedir.

Çürümüş kereste ve kütüklerle beslenir, ölü dallar, kökler, kirişler, direkler ve mobilyalar dâhil hemen her türden odunu aşındırarak selüloz elde eder. Işıktan ve açık havadan kaçınır, yuvasında veya toprak altındaki korunaklı geçitlerde kalır, yiyecek aramak için dışarı çıkar. Bir koloni yaklaşık bir milyon bireye ulaşabilir, yeni koloniler kanatlı bireylerin sürü hâlinde uçuşuyla veya koloninin uzak uçlarının ikincil üreme bireyleri geliştirmesiyle (tomurcuklanma) kurulur.

Ahşap yapı elemanlarına verdiği zarar nedeniyle önemli bir zararlı olarak kabul edilir, çam, asma, turunçgil, elma, erik, buğday, arpa ve patlıcan gibi bitkilere de zarar verir. Türkiye’de doğal olarak bulunan üç akkarınca türünden biridir, diğer ikisi Kalotermes flavicollis ve Anacanthotermes ubachi‘dir.

Geleneksel olarak Rhinotermitidae familyası içinde sınıflandırılmıştır, güncel moleküler çalışmalar cinsi yer altı akkarıncasıgillere (Heterotermitidae) taşımıştır. Akdeniz havzası genelinde birçok alt tür tanımlanmıştır, İtalya Yarımadası’ndaki Reticulitermes lucifugus lucifugus, Sardinya-Korsika’ya özgü ve İber Yarımadası’ndaki Reticulitermes grassei‘ye filogenetik olarak yakın R. l. corsicus bunlar arasındadır, bazı araştırmacılar bu alt türlerin bir kısmını ayrı tür düzeyinde değerlendirir.