Kap Altın Köstebeği

Chrysochloris asiatica

Familya: Altın Köstebekgiller (Chrysochloridae)

Cins: Chrysochloris

Tükenmiş
EX
EW
Tehlike Altında
CR
EN
VU
Tehdide Yakın
NT
Düşük Riskli
LC
Diğer
DD
NE
Korunma Durumu: Tükenmiş (EX) Doğada Tükenmiş (EW) Kritik Tehlikede (CR) Tehlikede (EN) Duyarlı (VU) Tehdide Yakın (NT) Düşük Riskli (LC) Yetersiz Verili (DD) Değerlendirilmemiş (NE)
Diğer İsimler
Türkçe
İngilizce
Cape Golden Mole

Güney Afrika’nın batı kıyısı boyunca Batı Kap’ın güneyinden Orange Nehri’ne kadar uzanan dar bir şeride endemik, yer altında kazarak yaşayan bir memelidir.

Kazma yaşamına özel biçimde uyum sağlamış akıcı hatlı gövdesi, güçlü ve sağlam pençeli kısa ön ayakları, sivri başı, burnunun ucundaki deri yastıkçık ve dış kuyruğunun bulunmayışıyla tanınır. Gözleri körelmiş ve tüylerle örtülüdür, görme işlevini yitirmiştir, dış kulak kepçesi de bulunmaz, kulaklar tüylerin altında gizlidir. Koyu kahverengi kürkü ışığın açısına göre yeşilimsi veya morumsu tonlar yansıtabilir, sık bir alt tüy tabakası ile ters yönde uzanan su itici bir üst tüy tabakasından oluşur. Vücut ağırlığı 37-47 gram arasında değişir, dişi ve erkek bireyler arasında belirgin bir boyut farkı görülmez. Genişlemiş, topuz biçimli çekiç kemikleri sayesinde toprak içindeki titreşimleri algılayabilir.

Böcekçil bir türdür, başlıca böcekler ve diğer küçük omurgasızlarla beslenir, zaman zaman küçük kertenkeleleri de avlar. Nadiren kumsallara çıkarak amfipod ve izopod gibi kabuklularla da beslenebilir. Avını, büyümüş çekiç kemikleri aracılığıyla algıladığı toprak titreşimleriyle tespit eder. Yalnız yaşayan, vaktinin büyük bölümünü yer altı tünellerinde geçiren, sabah ve gece saatlerinde aktif olan bir hayvandır, bu aktivite düzeni yüzey alanının hacmine oranının yüksek olması nedeniyle sıcaklık değişimlerine duyarlı olmasından kaynaklanır. Ortam sıcaklığı düştüğünde torpora girerek enerji tasarrufu sağlar. Günde 20 metreye varan yeni yüzey tüneli kazabilir, tünel ağları toplamda 200 metreye kadar uzayabilir. Başlıca doğal düşmanı baykuşlardır, yerleşim alanlarına yayıldığı bölgelerde kedi ve köpekler de tehdit oluşturur. Toprağı kazarak havalandırması ve bahçe zararlısı böcekleri avlaması nedeniyle ekosistemde olumlu bir rol üstlenir.

İnsanlar için doğrudan ekonomik değeri sınırlıdır, bahçe bitkilerine zarar veren böcekleri avlaması olumlu bir katkı olarak değerlendirilir. Buna karşılık çim alanlarını, bahçeleri ve golf sahalarını kazarak tahrip etmesi nedeniyle yerleşim bölgelerinde zaman zaman zararlı olarak görülür.

Üreme mevsiminde uzun mesafeli iletişim büyük olasılıkla toprak içinde yayılan titreşimlerle sağlanır, dişi ortalama iki yavru doğurur ve yavru bakımını tek başına üstlenir. Tür, Carl Linnaeus tarafından 1758’de Talpa asiatica adıyla tanımlanmıştır ancak tip lokalitesinin “Sibirya” olarak kaydedilmesi bir etiketleme hatasından kaynaklanır, gerçek köken Güney Afrika’daki Ümit Burnu bölgesidir. Renk ve boyut bakımından farklılık gösteren pek çok yerel popülasyon tarihsel olarak ayrı tür ya da alt tür sayılmış ancak bugün bunların büyük bölümü tek bir tür içinde eş anlamlı kabul edilir.